კომპიუტერის ტერმინები: განმარტებები და რჩევები

Intel-ის პროცესორების კლასი: რაც უფრო დიდია ციფრი, მით მეტი ბირთვი და მეტი სიჩქარე აქვს ერთი და იმავე თაობის შიგნით. i3 საოფისე სამუშაოსთვისაა, i5 თამაშების უმეტესობისთვის, i7 და i9 კი მძიმე თამაშებისა და სამუშაოსთვის (მონტაჟი, სტრიმინგი, 3D).

მაგალითი: i5-14400F — 10 ბირთვი (6 P + 4 E) და 16 ნაკადი; i7-14700K — 20 ბირთვი (8 P + 12 E) და 28 ნაკადი.

ყიდვისას: კლასი მხოლოდ ერთი თაობის შიგნით შეადარე: ახალი i5 ხშირად ძველ i7-ზე ძლიერია. მაგალითად, i5-12400F თამაშებში i7-8700K-ს უსწრებს. კარგ ვიდეობარათთან ერთად თამაშებისთვის i5 საკმარისია.

Core i5 პროცესორიანი კომპიუტერები →

ბევრს ჰგონია, რომ i7 ყოველთვის i5-ზე ძლიერია, i5 კი i3-ზე. ეს მართალია მხოლოდ ერთი თაობის შიგნით. ყოველი ახალი თაობა ბირთვებს უფრო სწრაფს ხდის, ამიტომ ახალი თაობის „უმცროსი“ კლასი ხშირად ძველი თაობის „უფროს“ კლასს უსწრებს. პროცესორის არჩევისას ჯერ თაობას უყურე, მერე კლასს.

მაგალითი: i3-12100F (მე-12 თაობა, 4 ბირთვი) თამაშებში უსწრებს i7-7700K-ს (მე-7 თაობა, 4 ბირთვი). i5-12400F (მე-12 თაობა) უსწრებს i7-8700K-ს (მე-8 თაობა). ძველი i7 სახელით „ძვირად“ ჟღერს, მაგრამ სიჩქარით ახალ i3–i5-ს ვერ ეჯიბრება.

ყიდვისას: თუ ერთი ფასი აქვს ძველი თაობის i7-ს და ახალი თაობის i5-ს, თითქმის ყოველთვის ახალი i5 აირჩიე: უფრო სწრაფია, ნაკლებ დენს მოიხმარს, ახალ დედაპლატაზე დგება (DDR4/DDR5, PCIe 4.0) და განახლების შესაძლებლობაც მეტი აქვს. მოდელის ნომრიდან თაობის ამოცნობა ქვემოთ, „თაობა“ ტერმინშია აღწერილი.

Intel-მა 2023 წლის ბოლოს i-ს ნაცვლად ახალი სახელი შემოიღო. 5, 7 და 9 ისევ კლასს ნიშნავს (როგორც i5, i7, i9), მოდელის პირველი ციფრი კი სერიას: 1xx პირველი სერიაა (მხოლოდ ლეპტოპები), 2xx მეორე, 3xx მესამე.

მაგალითი: Core Ultra 7 155H — პირველი სერიის ლეპტოპის პროცესორი; Core Ultra 7 265K — მეორე სერიის დესკტოპის (LGA1851); Core Ultra X9 388H — მესამე სერიის ლეპტოპის, სადაც X ძლიერ ჩაშენებულ გრაფიკას (Arc B390) ნიშნავს.

ყიდვისას: Core Ultra-ს დესკტოპის პროცესორები მხოლოდ DDR5-ს და 800-ე სერიის დედაპლატებს (B860, Z890) იღებენ, ძველ დედაპლატაზე ვერ დადგება. 2026 წლის მარტში გამოვიდა Core Ultra 7 270K Plus და Core Ultra 5 250K Plus: იგივე სოკეტი, მეტი E-ბირთვი.

Core Ultra პროცესორიანი კომპიუტერები →

Ultra-ს გარეშე „Core 5“ ან „Core 7“ ძველი არქიტექტურის პროცესორია ახალი სახელით. ის Core Ultra-ზე სუსტია და ჩვეულებრივ იაფ ლეპტოპებში გვხვდება.

მაგალითი: Core 7 150U — მე-13 თაობის არქიტექტურაზე აგებული ლეპტოპის პროცესორი.

ყიდვისას: არ აურიო Core Ultra 7-ში: ფასი შეიძლება მსგავსი იყოს, წარმადობა და ჩაშენებული გრაფიკა კი განსხვავებული. საოფისე ლეპტოპისთვის ნორმალური არჩევანია.

Core i-ს პროცესორის თაობა მოდელის ნომრის დასაწყისშია. თუ ნომერი 1-ით იწყება, თაობა პირველი ორი ციფრია (10–14), სხვა შემთხვევაში პირველი ციფრი (2–9). პირველი თაობის ნომრები სამნიშნა იყო (მაგ. i7-920), ამიტომ 1-ით დაწყებული ოთხ- ან ხუთნიშნა ნომერი ყოველთვის მე-10–მე-14 თაობაა.

მაგალითი: i5-3470 — მე-3 თაობა; i7-9700K — მე-9; i5-12400F — მე-12; i5-14400F — მე-14. ლეპტოპებშიც ასეა: i7-1165G7 — მე-11 თაობა, i5-1235U — მე-12.

ყიდვისას: მე-12 თაობიდან Intel-მა არქიტექტურა ძლიერ შეცვალა (P და E ბირთვები, DDR5-ის მხარდაჭერა), ამიტომ მე-12+ თაობა ძველზე გაცილებით სწრაფია. ჩვენთან მე-12 თაობაზე ძველი პროცესორით აწყობილ კომპიუტერზე გარანტია 1 წელია, ახალზე, როგორც წესი, 2 წელი.

მე-12–14 თაობის i5 კომპიუტერები →

K-ს მქონე პროცესორს მულტიპლიკატორი განბლოკილი აქვს, ანუ შეიძლება მისი გადატვირთვა (overclocking). ასეთ მოდელებს ქარხნიდანვე უფრო მაღალი სიხშირე და მეტი ენერგომოხმარება აქვთ. K პროცესორს ჩაშენებული გრაფიკა აქვს.

მაგალითი: i5-13600K და i7-14700K — ორივეს აქვს ჩაშენებული Intel UHD Graphics 770.

ყიდვისას: პროცესორის გადატვირთვისთვის საჭიროა Z ჩიპსეტიანი დედაპლატა (მაგ. Z790) და კარგი გაგრილება. B ან H დედაპლატაზე K პროცესორი ნორმალურად იმუშავებს, უბრალოდ გადატვირთვას ვერ გააკეთებ.

F ნიშნავს, რომ პროცესორს ჩაშენებული (ინტეგრირებული) გრაფიკა არ აქვს. დანარჩენი — ბირთვები, სიხშირე და სიჩქარე — ზუსტად იგივეა, რაც F-ის გარეშე ვერსიას.

მაგალითი: i5-12400F იგივე i5-12400-ია, ოღონდ ჩაშენებული გრაფიკის გარეშე. ასევეა i5-14400F და i5-14400.

ყიდვისას: F პროცესორს აუცილებლად სჭირდება ცალკე ვიდეობარათი, თორემ ეკრანზე გამოსახულება არ იქნება. სათამაშო კომპიუტერში, სადაც ვიდეობარათი ისედაც არის, F უფრო იაფია და თამაშებში იგივე შედეგს იძლევა.

i5 F პროცესორიანი კომპიუტერები →

K და F ერთად: პროცესორის გადატვირთვა შეიძლება, ჩაშენებული გრაფიკა კი არ აქვს.

მაგალითი: i7-14700KF, i9-13900KF, Core Ultra 7 265KF.

ყიდვისას: თუ ძლიერ ვიდეობარათს იღებ და გადატვირთვაც გაინტერესებს, KF ყველაზე იაფი ვარიანტია. ერთადერთი მინუსი: თუ ვიდეობარათი გაფუჭდება, დროებით ეკრანზე გამოსახულებას ვერ მიიღებ.

K-ს გაუმჯობესებული ვერსია: შერჩეული ჩიპები ქარხნიდანვე უფრო მაღალი სიხშირით. გამოდის მხოლოდ ზედა მოდელებზე და შეზღუდული რაოდენობით.

მაგალითი: i9-14900KS — ქარხნულად 6.2 GHz-მდე.

ყიდვისას: KS ჩვეულებრივ K-ზე ბევრად ძვირია, სიჩქარე კი მხოლოდ რამდენიმე პროცენტით მეტი. მეტ ენერგიას მოიხმარს და ძლიერ გაგრილებას (მაგ. 360 მმ AIO) ითხოვს. ჩვეულებრივ მომხმარებელს არ სჭირდება.

დესკტოპის პროცესორი შემცირებული ენერგომოხმარებით (ჩვეულებრივ 35 W, 65 W-ის ნაცვლად) და დაბალი სიხშირით.

მაგალითი: i5-12500T, i5-10500T — ხშირად გვხვდება პატარა საოფისე კომპიუტერებში (Lenovo ThinkCentre Tiny, Dell OptiPlex Micro, HP EliteDesk Mini).

ყიდვისას: კარგია ჩუმი და პატარა საოფისე კომპიუტერისთვის, თამაშებისთვის კი არა: ჩვეულებრივ ვერსიაზე ნელია.

მაღალი კლასის სამუშაო სადგურების (HEDT — High-End Desktop) პროცესორები ბევრი ბირთვითა და მეხსიერების მეტი არხით. XE (Extreme Edition) სერიის ყველაზე ძვირი მოდელია.

მაგალითი: i9-7900X (10 ბირთვი) და i9-10980XE (18 ბირთვი) — ორივე LGA2066 სოკეტზე.

ყიდვისას: სპეციალურ დედაპლატას (X299) და ხშირად 4-არხიან მეხსიერებას ითხოვს. დღეს თამაშებისთვის ახალი i5 ან i7 ჯობია. მეორადი ასეთი პროცესორი მხოლოდ ბევრბირთვიანი სამუშაოსთვის ღირს.

ლეპტოპის პროცესორი, რომელიც ბატარეის დაზოგვაზეა გათვლილი. ჩვეულებრივ 15 W-ს მოიხმარს.

მაგალითი: i5-1235U, i7-1255U, Core Ultra 7 155U.

ყიდვისას: საოფისე მუშაობის, სწავლისა და ინტერნეტისთვის იდეალურია და ბატარეა დიდხანს ძლებს. მძიმე თამაშებისა და ვიდეოს მონტაჟისთვის სუსტია.

მე-12 და მე-13 თაობის თხელი ლეპტოპების პროცესორი U-სა და H-ს შორის: U-ზე ძლიერია, მაგრამ ბატარეას მეტს ხარჯავს. არ აურიო P-ბირთვში — ეს სხვა რამეა.

მაგალითი: i7-1260P, i5-1340P.

ყიდვისას: კარგი არჩევანია თხელ ლეპტოპში, თუ ხანდახან ფოტოს ან მარტივ ვიდეოს ამუშავებ.

ძლიერი ლეპტოპის პროცესორი სათამაშო და სამუშაო ლეპტოპებისთვის. ჩვეულებრივ 35–45 W-ს მოიხმარს.

მაგალითი: i5-12500H, i7-12700H, Core Ultra 9 185H. ძველ თაობებში იგივეს ნიშნავდა HQ (მაგ. ოთხბირთვიანი i7-7700HQ).

ყიდვისას: სათამაშო ლეპტოპში ყველაზე ხშირი ვარიანტია: კარგი ბალანსია სიძლიერესა და ბატარეას შორის.

ყველაზე ძლიერი ლეპტოპის პროცესორი, ფაქტობრივად დესკტოპის ჩიპი ლეპტოპისთვის. მეტი ბირთვი აქვს და მეტ ენერგიას იყენებს (55 W და მეტი).

მაგალითი: i9-13980HX (24 ბირთვი), i7-14650HX, Core Ultra 9 275HX.

ყიდვისას: გვხვდება ძვირ სათამაშო ლეპტოპებში. ძალიან ძლიერია, მაგრამ ასეთი ლეპტოპი უფრო მძიმე და ხმაურიანია, ბატარეა კი ნაკლებს ძლებს.

H და K ერთად: ძლიერი ლეპტოპის პროცესორი განბლოკილი მულტიპლიკატორით. გამოდიოდა მე-8–მე-11 თაობებში.

მაგალითი: i9-8950HK, i9-10980HK.

ყიდვისას: ასეთი მოდელები აღარ გამოდის, მათი ადგილი HX-მა დაიკავა. თუ მეორად ლეპტოპში შეგხვდა, ეს თავის დროზე ტოპ მოდელი იყო, დღეს კი ძველია.

მე-10 (Ice Lake) და მე-11 (Tiger Lake) თაობის თხელი ლეპტოპების სუფიქსი. ციფრი ჩაშენებული გრაფიკის სიძლიერეს აჩვენებს: G1 სუსტია, G4 საშუალო, G7 ყველაზე ძლიერი.

მაგალითი: i5-1035G1 (UHD Graphics), i7-1065G7 (Iris Plus), i7-1165G7 (Iris Xe).

ყიდვისას: თუ ლეპტოპზე ცალკე ვიდეობარათის გარეშე მსუბუქ თამაშებს ითამაშებ, G7 აირჩიე.

მე-12 თაობიდან Intel-ის პროცესორებს ორი სახის ბირთვი აქვს. P-ბირთვი (Performance) ძლიერია, თამაშებისა და მძიმე პროგრამებისთვის. E-ბირთვი (Efficient) პატარა და ეკონომიურია, ფონური ამოცანებისა და მრავალნაკადიანი სამუშაოსთვის.

მაგალითი: i5-14400F: 6 P + 4 E = 10 ბირთვი; i7-14700K: 8 P + 12 E = 20 ბირთვი; i5-12400F-ს მხოლოდ 6 P-ბირთვი აქვს, E-ბირთვები არა.

ყიდვისას: თამაშებისთვის მთავარია P-ბირთვები, 6 და მეტი საკმარისია. E-ბირთვები გამოგადგება ვიდეოს მონტაჟში, სტრიმინგში და რამდენიმე პროგრამის ერთდროულად გამოყენებისას. ასეთ პროცესორზე Windows 11 Windows 10-ზე უკეთ მუშაობს.

ნაკადი არის ამოცანა, რომელსაც ბირთვი ერთდროულად ამუშავებს. Hyper-Threading-ის წყალობით ერთი P-ბირთვი 2 ნაკადს ამუშავებს, E-ბირთვი კი 1-ს.

მაგალითი: i5-12400F: 6 ბირთვი, 12 ნაკადი. i5-14400F: 6 P × 2 + 4 E = 16 ნაკადი. Core Ultra 5 245K: 14 ბირთვი და 14 ნაკადი, რადგან ახალ Core Ultra-ს Hyper-Threading აღარ აქვს.

ყიდვისას: ნაკადების რაოდენობა მნიშვნელოვანია მონტაჟისა და რენდერისთვის, თამაშებში კი ნაკლებად. პროცესორები ბირთვებითა და ნაკადებით მხოლოდ ერთი თაობის შიგნით შეადარე.

ვიდეოჩიპი პროცესორის შიგნით, რომელიც ცალკე ვიდეობარათის გარეშე იძლევა გამოსახულებას. საკუთარი მეხსიერება არ აქვს და ოპერატიულ მეხსიერებას (RAM) იყენებს.

მაგალითი: დესკტოპებში: UHD Graphics 730 (i5-12400, i5-14400) და UHD 770 (i5-13600K, i7-14700K). ლეპტოპებში: Iris Xe (i5-1135G7, i7-1255U) და Intel Arc (Core Ultra, მაგ. Core Ultra 7 155H). Core Ultra 200S დესკტოპებში გრაფიკას უბრალოდ „Intel Graphics“ ჰქვია.

ყიდვისას: საოფისე მუშაობისთვის, ვიდეოსა და მსუბუქი თამაშებისთვის საკმარისია. ლეპტოპში Iris Xe და Arc სრულ ძალას მხოლოდ ორარხიან (Dual Channel) მეხსიერებასთან აჩვენებს. ჩაშენებული გრაფიკა სასარგებლოა ვიდეობარათის გაფუჭებისასაც და ვიდეოს სწრაფი კოდირებისთვის (Quick Sync).

სოკეტი დედაპლატაზე პროცესორის ბუდეა. პროცესორი და დედაპლატა ერთნაირ სოკეტზე უნდა იყოს. Intel სოკეტს ჩვეულებრივ ყოველ 2–3 თაობაში ცვლის.

მაგალითი: LGA1700-ზე დგება მე-12, მე-13 და მე-14 თაობა; Core Ultra 200S კი მხოლოდ LGA1851-ზე.

ყიდვისას: ერთი და იგივე სოკეტი სრულ თავსებადობას არ ნიშნავს: საჭიროა შესაფერისი ჩიპსეტი და ზოგჯერ BIOS-ის განახლებაც. დეტალები თითოეულ სოკეტზე ქვემოთაა.

Sandy Bridge და Ivy Bridge პროცესორების სოკეტი (2011–2013). DDR3 მეხსიერება. ჩიპსეტები: H61, B75, H77, Z77 და სხვა.

მაგალითი: i5-2400, i5-3470, i7-3770.

ყიდვისას: ძალიან ძველი პლატფორმაა: მხოლოდ უმარტივესი საოფისე სამუშაოსთვის. ახალ ვიდეობარათს ასეთ სისტემაში აზრი არ აქვს.

Haswell და Broadwell პროცესორების სოკეტი (2013–2015). DDR3 მეხსიერება. ჩიპსეტები: H81, B85, H97, Z97 და სხვა.

მაგალითი: i5-4590, i7-4790K, Xeon E3-1231 v3.

ყიდვისას: მე-5 თაობის პროცესორს 9-ე სერიის ჩიპსეტი (H97, Z97) სჭირდება. დღეს ასეთი სისტემა მხოლოდ საოფისე ან ძალიან ბიუჯეტურია.

ამ სახელით ორი სოკეტი არსებობს: მე-6–მე-7 თაობისთვის (100 და 200 სერიის ჩიპსეტები, მაგ. H110, B250, Z270) და მე-8–მე-9 თაობისთვის (300 სერია, მაგ. H310, B360, Z390). ფიზიკურად ერთნაირია, მაგრამ ერთმანეთთან თავსებადი არ არის. მეხსიერება DDR4.

მაგალითი: i5-6500 და i7-7700K — 100/200 სერიის დედაპლატებზე; i5-9400F და i9-9900K — 300 სერიაზე.

ყიდვისას: მე-9 თაობის პროცესორი B250 დედაპლატაზე არ იმუშავებს და პირიქით, თუმცა ფიზიკურად ჯდება. ყიდვამდე ჩიპსეტი გადაამოწმე.

Comet Lake და Rocket Lake პროცესორების სოკეტი. 400 და 500 სერიის ჩიპსეტები (H410, B460, Z490, H510, B560, Z590). მეხსიერება DDR4.

მაგალითი: i5-10400F, i7-10700K, i5-11400F.

ყიდვისას: მე-11 თაობას 500-ე სერიის დედაპლატა სჭირდება (ზოგ Z490 და H470 დაფაზე BIOS-ის განახლებით მუშაობს, H410 და B460 დაფებზე არა). PCIe 4.0 მხოლოდ მე-11 თაობის პროცესორს და 500-ე სერიის დედაპლატას ერთად აქვს.

Alder Lake და Raptor Lake პროცესორების სოკეტი. 600 და 700 სერიის ჩიპსეტები (H610, B660, Z690, B760, Z790). მხარს უჭერს როგორც DDR4-ს, ისე DDR5-ს, დედაპლატის მიხედვით.

მაგალითი: i5-12400F, i5-13400F, i5-14400F, i7-14700K.

ყიდვისას: დედაპლატა ან DDR4-ისაა, ან DDR5-ის, ორივე ერთად არა. მე-13 და მე-14 თაობის პროცესორს 600-ე სერიის დედაპლატაზე BIOS-ის განახლება შეიძლება დასჭირდეს.

Core Ultra 200S (Arrow Lake) და 2026 წლის Core Ultra 200S Plus პროცესორების სოკეტი. 800-ე სერიის ჩიპსეტები (H810, B860, Z890). მხოლოდ DDR5.

მაგალითი: Core Ultra 5 225F, Core Ultra 7 265K, Core Ultra 7 270K Plus.

ყიდვისას: LGA1700-ის ქულერების სამაგრი LGA1851-საც ერგება, მაგრამ ყიდვამდე მწარმოებლის საიტზე გადაამოწმე. Intel-ის შემდეგი თაობა (Core Ultra 400, „Nova Lake“) ახალ სოკეტზე, LGA1954-ზე იქნება; გამოსვლა 2027 წლის დასაწყისშია მოსალოდნელი.

სერვერებისა და სამუშაო სადგურების პროცესორი, რომელიც თავის დროის Core i5/i7-ის მსგავსია. E3 v1–v4 ჩვეულებრივ დედაპლატებზე (LGA1155, LGA1150) დგება. მოდელების უმეტესობას Hyper-Threading აქვს, იმდროინდელ i5-ებს კი არ ჰქონდა.

მაგალითი: Xeon E3-1230 v3 თითქმის i7-4770-ია, ოღონდ ჩაშენებული გრაფიკის გარეშე (LGA1150). E3-1245 v3 იგივეა, Intel HD P4600 გრაფიკით.

ყიდვისას: მოდელის ნომრის ბოლოში 5 (მაგ. E3-1245) ჩაშენებულ გრაფიკას ნიშნავს, 0 (E3-1230) — მის გარეშე. E3 v5 და v6 (LGA1151) ჩვეულებრივ დედაპლატაზე არ მუშაობს, სერვერული C232 ან C236 ჩიპსეტი სჭირდება.

სერვერის პროცესორები ბევრი ბირთვით. v1 და v2 დგება LGA2011 სოკეტზე და DDR3-ს იყენებს, v3 და v4 — LGA2011-3-ზე და DDR4-ს. მეორად ბაზარზე ძალიან იაფია.

მაგალითი: Xeon E5-2670 (v1, 8 ბირთვი); Xeon E5-2699 v4 (22 ბირთვი, 44 ნაკადი).

ყიდვისას: ბევრი ბირთვი აქვს, მაგრამ დაბალი სიხშირე, ამიტომ თამაშებში თანამედროვე i5-ზე ბევრად სუსტია. კარგია სერვერისთვის, ვირტუალური მანქანებისა და რენდერისთვის. ხშირად ჩინური X79 ან X99 დედაპლატით და სერვერული (Registered ECC) მეხსიერებით იყიდება.

პროფესიონალური სამუშაო სადგურების (Workstation) პროცესორი: ბევრი ბირთვი, ECC მეხსიერების მხარდაჭერა და PCIe-ის ბევრი ხაზი. ახალ მოდელებს w3, w5, w7, w9 ჰქვია.

მაგალითი: Xeon W-2295 (18 ბირთვი, LGA2066); Xeon w9-3495X (56 ბირთვი, LGA4677).

ყიდვისას: საჭიროა მხოლოდ პროფესიონალური სამუშაოსთვის (3D, საინჟინრო და მეცნიერული გამოთვლები). სპეციალურ დედაპლატას (მაგ. W790) ითხოვს და ძვირია.

სერვერების პროცესორები, რომელთა კლასს ლითონის სახელი აჩვენებს: Bronze საბაზისოა, Platinum ყველაზე ძლიერი. ხშირად ერთ დედაპლატაზე ორი პროცესორი დგას.

მაგალითი: Xeon Silver 4210 (10 ბირთვი) და Xeon Gold 6248 (20 ბირთვი) — ორივე LGA3647 სოკეტზე.

ყიდვისას: სახლის ან სათამაშო კომპიუტერისთვის არ გამოდგება, სერვერებისთვისაა. მეორად ბაზარზე ხშირად მონაცემთა ცენტრებიდანაა გამოსული.

Intel-ის i3/i5/i7/i9-ის მსგავსი კლასები: რაც უფრო დიდია ციფრი, მით მეტი ბირთვი და სიჩქარე აქვს ერთი და იმავე თაობის შიგნით. Ryzen 5 თამაშების უმეტესობისთვისაა, Ryzen 7 და 9 მძიმე თამაშებისა და სამუშაოსთვის.

მაგალითი: Ryzen 5 7600 — 6 ბირთვი, 12 ნაკადი; Ryzen 7 9700X — 8 ბირთვი, 16 ნაკადი; Ryzen 9 9950X — 16 ბირთვი, 32 ნაკადი.

ყიდვისას: აქაც მთავარი თაობაა: ახალი Ryzen 5 ძველ Ryzen 7-ს უსწრებს. მაგალითად, Ryzen 5 5600 თამაშებში აშკარად სწრაფია Ryzen 7 1700-ზე, თუმცა ბირთვი ნაკლები აქვს (6 და 8).

Ryzen პროცესორიანი კომპიუტერები →

დესკტოპის Ryzen-ის თაობას მოდელის პირველი ციფრი აჩვენებს: 1000 (2017), 2000, 3000, 5000, 7000 და 9000. 4000, 6000 და 8000 სერიები ძირითადად ლეპტოპებისა და ჩაშენებული გრაფიკის მქონე (G) მოდელებისთვის გამოიყენება.

მაგალითი: Ryzen 5 3600 — მე-3 სერია (Zen 2, AM4); Ryzen 5 5600 — 5000 (Zen 3, AM4); Ryzen 5 7600 — 7000 (Zen 4, AM5); Ryzen 7 9800X3D — 9000 (Zen 5, AM5).

ყიდვისას: 5000 სერია AM4-ის ბოლო და საუკეთესო თაობაა: იაფია და DDR4-ზე მუშაობს. 7000 და 9000 ახალ AM5 პლატფორმაზეა და მხოლოდ DDR5-ს იღებს. ლეპტოპებში ციფრები სხვაგვარად მუშაობს (იხ. „ლეპტოპის Ryzen“).

X-იანი მოდელი იგივე პროცესორია, ოღონდ უფრო მაღალი სიხშირით და მეტი ენერგომოხმარებით. AMD-ის ყველა Ryzen განბლოკილია, ანუ გადატვირთვა X-ის გარეშეც შეიძლება.

მაგალითი: Ryzen 5 7600 (65 W) და Ryzen 5 7600X (105 W): ბირთვები ერთნაირია, X ცოტა უფრო სწრაფია.

ყიდვისას: განსხვავება ჩვეულებრივ რამდენიმე პროცენტია. თუ ფასში დიდი სხვაობაა, X-ის გარეშე ვერსია ჯობია და მარტივი ქულერიც ეყოფა.

X3D პროცესორს ბირთვებზე დამატებით დაფენილი ქეშ-მეხსიერება აქვს (3D V-Cache). თამაშებს ბევრი მონაცემი სწრაფად სჭირდება, ამიტომ დიდი ქეში მათ შესამჩნევად აჩქარებს.

მაგალითი: Ryzen 7 5800X3D (AM4, პირველი X3D), Ryzen 7 7800X3D, Ryzen 7 9800X3D, Ryzen 7 9850X3D (2026). 2026 წლის აპრილში გამოვიდა Ryzen 9 9950X3D2, რომელსაც ქეში ორივე ჩიპლეტზე აქვს.

ყიდვისას: თუ კომპიუტერი უპირველესად თამაშებისთვისაა და ძლიერი ვიდეობარათი გაქვს, X3D საუკეთესო არჩევანია. სამუშაოსთვის (მონტაჟი, რენდერი) ჩვეულებრივი Ryzen 9 ფასთან შედარებით უფრო მომგებიანია.

ქეში პროცესორის შიგნით მყოფი ძალიან სწრაფი მეხსიერებაა (L3). რაც მეტია, მით ნაკლებად უწევს პროცესორს ნელი ოპერატიული მეხსიერების (RAM) ლოდინი. 3D V-Cache ამ ქეშს ფენად ამატებს ბირთვების თავზე.

მაგალითი: Ryzen 7 9700X-ს 32 MB L3 ქეში აქვს, Ryzen 7 9800X3D-ს — 96 MB.

ყიდვისას: განსაკუთრებით ეხმარება სტრატეგიებს, სიმულატორებსა და ონლაინ თამაშებს (მაგ. CS2, WoW, MSFS). თამაშებში, სადაც ვიდეობარათი ზღუდავს სიჩქარეს (4K), სხვაობა ნაკლებია.

AM4-ზე (Ryzen 2000–5000) ჩაშენებული გრაფიკა მხოლოდ G-იან მოდელებს აქვს. AMD მათ APU-ს უწოდებს. G მოდელს ჩვეულებრივზე ნაკლები ქეში და ზოგჯერ PCIe 3.0 აქვს.

მაგალითი: Ryzen 5 5600G, Ryzen 7 5700G (AM4); Ryzen 5 8600G, Ryzen 7 8700G (AM5, Radeon 760M/780M — მსუბუქი თამაშებისთვის კარგია).

ყიდვისას: ვიდეობარათის გარეშე საოფისე ან ბიუჯეტური კომპიუტერისთვის კარგია. თუ ვიდეობარათს ისედაც დააყენებ, ჩვეულებრივი (G-ს გარეშე) Ryzen თამაშებში უფრო სწრაფი იქნება.

GE იგივე G-იანი პროცესორია, ოღონდ დაბალი ენერგომოხმარებით (35 W), პატარა კომპიუტერებისთვის. GT G-იანი მოდელების უფრო იაფი ვარიანტია.

მაგალითი: Ryzen 5 PRO 5650GE (35 W); Ryzen 5 5600GT და Ryzen 5 5500GT (2024).

ყიდვისას: GE ძირითადად მზა საოფისე მინი-კომპიუტერებში გვხვდება. GT-ს ჩაშენებული გრაფიკა აქვს და ბიუჯეტური კომპიუტერისთვის კარგია.

Intel-ის მსგავსად, F ნიშნავს, რომ ჩაშენებული გრაფიკა გამორთულია. გვხვდება 7000 და 8000 სერიებში.

მაგალითი: Ryzen 5 7500F, Ryzen 5 8400F, Ryzen 7 8700F.

ყიდვისას: სათამაშო კომპიუტერში ცალკე ვიდეობარათთან ერთად კარგი და იაფი ვარიანტია. 8000F მოდელებს (8400F, 8700F) ნაკლები ქეში და PCIe 4.0 აქვთ, ამიტომ თამაშებში 7000 სერიის ანალოგებზე ოდნავ ნელია.

XT უკვე გამოსული პროცესორის განახლებული ვერსიაა, ცოტა უფრო მაღალი სიხშირით ან მეტი ბირთვით.

მაგალითი: Ryzen 5 3600XT, Ryzen 7 3800XT (2020); Ryzen 7 5800XT, Ryzen 9 5900XT (2024).

ყიდვისას: სხვაობა ჩვეულებრივ მცირეა. XT იმ შემთხვევაში იყიდე, თუ ფასი ჩვეულებრივ X-ს უდრის. არ აურიო ვიდეობარათის XT-ში (Radeon RX), ის სხვა რამეს ნიშნავს.

U დაბალი ენერგომოხმარების (15–28 W) თხელი ლეპტოპებისთვისაა, HS ეკონომიური ძლიერი ვერსიაა (35 W), H სათამაშო ლეპტოპებისთვის (45 W), HX კი ყველაზე ძლიერი (55 W+). 2024 წლიდან AMD ახალ ლეპტოპის პროცესორებს „Ryzen AI“ სახელით უშვებს.

მაგალითი: Ryzen 5 7530U, Ryzen 7 7840HS, Ryzen 9 7945HX, Ryzen AI 9 HX 370.

ყიდვისას: ლეპტოპის Ryzen 7000 სერიაში არქიტექტურას ნომრის მესამე ციფრი აჩვენებს: 7530U ძველი Zen 3-ია, 7840HS კი ახალი Zen 4. ყიდვამდე კონკრეტული მოდელი გადაამოწმე.

PRO პროცესორი ჩვეულებრივის ანალოგია, დამატებითი უსაფრთხოებისა და კომპანიის კომპიუტერების დისტანციური მართვის ფუნქციებით. სახლისთვის სხვაობა არ აქვს.

მაგალითი: Ryzen 5 PRO 5650G, Ryzen 7 PRO 7840U.

ყიდვისას: ხშირად გვხვდება მეორად საოფისე კომპიუტერებსა და ლეპტოპებში (Lenovo ThinkPad, HP EliteBook). სიჩქარით იგივეა, რაც ჩვეულებრივი ვერსია.

ძალიან ბევრბირთვიანი პროცესორები პროფესიონალებისთვის (3D, ვიდეოს რენდერი, მეცნიერული გამოთვლები). საკუთარი სოკეტი და დედაპლატა სჭირდება.

მაგალითი: Threadripper 3970X (32 ბირთვი, sTRX4); Threadripper 9980X (64 ბირთვი, sTR5).

ყიდვისას: თამაშებისთვის არ არის საჭირო და ძალიან ძვირია. ღირს მხოლოდ მაშინ, როცა სამუშაო ბევრ ბირთვს მართლა იყენებს.

AMD-ის სერვერული ხაზი (Intel Xeon-ის კონკურენტი): ბევრი ბირთვი, მეხსიერების ბევრი არხი და PCIe-ის ბევრი ხაზი.

მაგალითი: EPYC 7302 (16 ბირთვი, SP3 სოკეტი) — ხშირად გვხვდება მეორად ბაზარზე.

ყიდვისას: სახლის ან სათამაშო კომპიუტერისთვის არ გამოდგება. მეორადი EPYC იაფია, მაგრამ სერვერულ დედაპლატას და Registered ECC მეხსიერებას ითხოვს.

Athlon AMD-ის ყველაზე იაფი პროცესორებია, ჩვეულებრივ 2 ბირთვით და ჩაშენებული გრაფიკით. FX 2011–2016 წლების პროცესორებია AM3+ სოკეტზე, Ryzen-მდე.

მაგალითი: Athlon 3000G (2 ბირთვი, Vega 3 გრაფიკა, AM4); FX-8350 (8 „ბირთვი“, AM3+).

ყიდვისას: Athlon მხოლოდ ინტერნეტისა და დოკუმენტებისთვისაა. FX დღეს თამაშებისთვის ძალიან ნელია და ბევრ დენს მოიხმარს, ამიტომ მის საფუძველზე კომპიუტერის აწყობას აზრი აღარ აქვს.

AM4-ზე (Ryzen 1000–5000) ჩაშენებული გრაფიკა მხოლოდ G-იან მოდელებს აქვს. AM5-ზე (7000 და 9000 სერია) თითქმის ყველა მოდელს აქვს მარტივი Radeon გრაფიკა, გარდა F-იანებისა.

მაგალითი: Ryzen 5 5600 — გრაფიკის გარეშე; Ryzen 5 5600G — გრაფიკით. Ryzen 5 7600 და Ryzen 7 9700X — ჩაშენებული Radeon (2 ბლოკი). Ryzen 5 7500F — გრაფიკის გარეშე.

ყიდვისას: 7000/9000 სერიის ჩაშენებული გრაფიკა ეკრანის ჩასართავად და ვიდეოს საყურებლად საკმარისია, თამაშებისთვის კი არა. სათამაშოდ ვიდეობარათი მაინც დაგჭირდება, ან 8000G სერიის APU.

AMD-ის სოკეტი 2017 წლიდან. მასზე დგება Ryzen 1000, 2000, 3000, 4000G და 5000 სერიები. მეხსიერება DDR4. ჩიპსეტები: A320, B350, X370, B450, X470, A520, B550, X570.

მაგალითი: Ryzen 5 3600, Ryzen 5 5600, Ryzen 7 5800X3D.

ყიდვისას: AM4-ის დიდი პლუსია განახლება: ძველ B450 დედაპლატაზე BIOS-ის განახლებით Ryzen 5000 დგება. ყიდვამდე დედაპლატის მწარმოებლის საიტზე პროცესორების სია (CPU Support List) ნახე.

AMD-ის ახალი სოკეტი 2022 წლიდან (LGA, ანუ ფეხები დედაპლატაშია და არა პროცესორზე). მხოლოდ DDR5. ჩიპსეტები: A620, B650, B650E, X670, X670E, B850, X870, X870E.

მაგალითი: Ryzen 5 7600, Ryzen 7 7800X3D, Ryzen 7 9800X3D.

ყიდვისას: AMD AM5-ის მხარდაჭერას მომავალი თაობებისთვისაც გეგმავს, ამიტომ კარგი არჩევანია მერე პროცესორის განახლებისთვის. AM4-ის ქულერების უმეტესობა AM5-ზეც ერგება.

B650 დედაპლატიანი კომპიუტერები →

AM3+ FX პროცესორებისთვის იყო (DDR3). TR4, sTRX4 და sTR5 Threadripper-ისთვისაა, SP3 და SP5 სერვერული EPYC-ისთვის.

მაგალითი: FX-8350 — AM3+; Threadripper 2950X — TR4; EPYC 9654 — SP5.

ყიდვისას: ეს სოკეტები ერთმანეთთან და AM4/AM5-თან თავსებადი არ არის. მეორადი Threadripper-ის ან EPYC-ის ყიდვისას დედაპლატის სოკეტი ზუსტად გადაამოწმე.

NVIDIA-ს ნომრის პირველი ციფრები თაობაა, ბოლო ორი კი კლასი: 50 / 60 საბაზისო და საშუალო, 70 საშუალო-მაღალი, 80 / 90 ტოპი. AMD-ს Radeon RX 9000 სერიაში ანალოგიურად: 9060 საშუალო, 9070 მაღალი კლასია.

მაგალითი: RTX 4060 — 40-ე თაობა, 60 კლასი; RTX 5070 — 50-ე თაობა, 70 კლასი; RX 9060 XT — RX 9000 თაობა, 60 კლასი.

ყიდვისას: პროცესორის მსგავსად, აქაც თაობასა და კლასს ერთად უყურე: ახალი 60 კლასი ხშირად ძველ 70-ს უტოლდება, მაგრამ ყოველთვის არა. ყიდვამდე კონკრეტული მოდელების ტესტები (FPS) შეადარე.

GTX NVIDIA-ს ძველი ხაზია სხივების მიდევნების (Ray Tracing) და DLSS-ის გარეშე. RTX 2018 წლიდან გამოდის და ორივე ტექნოლოგიას უჭერს მხარს.

მაგალითი: GTX 1650, GTX 1660 Super — ძველი; RTX 3060, RTX 4060, RTX 5060 — ახალი.

ყიდვისას: ახალი კომპიუტერისთვის RTX ან Radeon RX 6000 და უფრო ახალი აირჩიე. GTX მხოლოდ მსუბუქი თამაშებისთვის ან ძალიან მცირე ბიუჯეტისთვისაა.

Ti (Titanium) NVIDIA-ს მოდელის უფრო ძლიერი ვერსიაა იმავე კლასში: მეტი ბირთვი და ზოგჯერ მეტი მეხსიერება.

მაგალითი: RTX 5060 და RTX 5060 Ti; RTX 5070 და RTX 5070 Ti (16 GB, ჩვეულებრივ 5070-ს 12 GB აქვს).

ყიდვისას: Ti ყოველთვის ძლიერია იმავე ნომრის ჩვეულებრივ ვერსიაზე, მაგრამ შემდეგ კლასზე სუსტია: RTX 5070 Ti < RTX 5080.

Super NVIDIA-ს განახლებული ვერსიაა, რომელიც სერიის გამოსვლიდან დაახლოებით ერთ წელიწადში გამოდის და ჩვეულებრივ მოდელსა და შემდეგ კლასს შორის დგას.

მაგალითი: RTX 4070 Super, RTX 4070 Ti Super, RTX 4080 Super (2024). RTX 50 Super ვერსიებზე ჯერ მხოლოდ ჭორებია, ოფიციალურად არ გამოსულა.

ყიდვისას: RTX 40 სერიაში Super ხშირად ჩვეულებრივ ვერსიაზე უკეთესი შეთავაზება იყო ახლო ფასად. ძველი Super-ის ყიდვისას მაინც შეადარე ახალი თაობის ანალოგს (მაგ. RTX 4070 Super და RTX 5070).

AMD-ის ვიდეობარათებზე XT უფრო ძლიერ ვერსიას ნიშნავს, XTX კი სერიის უმაღლესს. GRE შუალედური, ოდნავ შეკვეცილი ვერსიაა.

მაგალითი: RX 9070 GRE < RX 9070 < RX 9070 XT; RX 7900 XT < RX 7900 XTX.

ყიდვისას: XT ვიდეობარათზე და XT Ryzen პროცესორზე სხვადასხვა რამეს ნიშნავს. ვიდეობარათზე XT-სა და ჩვეულებრივ ვერსიას შორის სხვაობა ხშირად მნიშვნელოვანია.

Intel-ის ცალკე ვიდეობარათები. A სერია (Alchemist) პირველი თაობაა, B სერია (Battlemage) მეორე.

მაგალითი: Arc A750, Arc A770; Arc B570 (10 GB) და Arc B580 (12 GB) — Battlemage-ის სათამაშო მოდელები.

ყიდვისას: კარგი ფასი და ბევრი მეხსიერებაა, მაგრამ ResizableBAR-ის ჩართვა აუცილებელია და ძველ თამაშებში შედეგი არათანაბარია. უმჯობესია ახალ პლატფორმაზე (Intel 10-ე თაობა / Ryzen 5000 და უფრო ახალი).

ვიდეობარათის საკუთარი მეხსიერება ტექსტურებისა და კადრებისთვის. თუ თამაშს მეტი სჭირდება, ვიდრე ბარათს აქვს, ჩნდება ჭედვა (stutter) და ტექსტურები ცუდად იტვირთება.

მაგალითი: RTX 5060 Ti 8 GB და 16 GB ვერსიებით გამოდის; RX 9060 XT ასევე 8 GB და 16 GB.

ყიდვისას: 2026 წელს 1080p-ზე 8 GB მინიმუმია, ახალ თამაშებში კი უკვე საკმარისი აღარ არის. თუ ფასში სხვაობა მცირეა, 12–16 GB-იანი ვერსია აირჩიე. მეხსიერების ტიპი (GDDR6, GDDR7) ნაკლებ მნიშვნელოვანია, ვიდრე მოცულობა.

ვიდეომეხსიერების „გზის სიგანე“. რაც უფრო ფართოა, მით მეტი მონაცემი გადის წამში, განსაკუთრებით მაღალ გარჩევადობაზე.

მაგალითი: RTX 5060 Ti — 128-bit; RX 9070 XT — 256-bit; RTX 5090 — 512-bit.

ყიდვისას: მარტო ამ ციფრით ნუ შეადარებ: ახალი ბარათები დიდი ქეშითა და სწრაფი მეხსიერებით აბალანსებენ. ბოლო სიტყვა ტესტებისაა.

თამაში დაბალ გარჩევადობაზე იხატება და ხელოვნური ინტელექტი სურათს ეკრანის გარჩევადობამდე ზრდის. შედეგად FPS იზრდება და ხარისხი თითქმის არ იკლებს. Frame Generation დამატებით შუალედურ კადრებს ქმნის.

მაგალითი: DLSS მუშაობს ყველა RTX-ზე; Frame Generation — RTX 40 და 50 სერიაზე; Multi Frame Generation (DLSS 4) — მხოლოდ RTX 50-ზე.

ყიდვისას: Frame Generation FPS-ს ზრდის, მაგრამ რეაქციის დროს (input lag) არ აუმჯობესებს. საუკეთესოდ მუშაობს, როცა საწყისი FPS 50–60-ზე მეტია.

AMD-ისა (FSR) და Intel-ის (XeSS) DLSS-ის მსგავსი ტექნოლოგიები. ძველი FSR ვერსიები (1–3) ნებისმიერ ვიდეობარათზე მუშაობს, FSR 4 კი AI-ს იყენებს და უკეთეს ხარისხს იძლევა.

მაგალითი: FSR 4 — Radeon RX 9000 სერიაზე (RX 9060 XT, RX 9070 XT). FSR 3 GTX 1660-ზეც მუშაობს.

ყიდვისას: ძველი ბარათის მფლობელისთვის FSR/XeSS კარგი გზაა FPS-ის გასაზრდელად. ახალი ბარათის არჩევისას ნახე, რა გამაძლიერებლებს უჭერს მხარს შენი საყვარელი თამაშები.

სინათლის, ჩრდილებისა და ანარეკლების რეალისტური გამოთვლა. სურათი უფრო ცოცხალი გამოდის, მაგრამ FPS საგრძნობლად იკლებს.

მაგალითი: Cyberpunk 2077, Alan Wake 2, Indiana Jones and the Great Circle (ბოლოს RT აუცილებელია).

ყიდვისას: RT-სთვის NVIDIA RTX ან Radeon RX 9000 აირჩიე და DLSS/FSR-თან ერთად ჩართე. ონლაინ შეჯიბრებით თამაშებში (CS2, Valorant) RT არ სჭირდება.

რამდენ ვატს მოიხმარს ბარათი დატვირთვისას. ამაზეა დამოკიდებული კვების ბლოკის სიმძლავრე და ქეისში სიცხე.

მაგალითი: RTX 5060 — დაახლ. 145 W; RX 9070 XT — დაახლ. 304 W; RTX 5090 — დაახლ. 575 W.

ყიდვისას: კვების ბლოკი მწარმოებლის რეკომენდაციით აირჩიე (მაგ. RTX 5070-სთვის 650 W). იხ. „კვების ბლოკი“ სექცია.

16-პინიანი შტეკერი, რომელიც ძლიერ ვიდეობარათებს 600 W-მდე აწვდის. 12V-2×6 მისი გაუმჯობესებული ვერსიაა. გვხვდება RTX 40 და 50 სერიის ბევრ ბარათზე.

მაგალითი: RTX 4090, RTX 5080, RTX 5090 — 16-პინიანი; ბევრი RX 9070 XT ჩვეულებრივ 8-პინიანებს იყენებს.

ყიდვისას: შტეკერი ბოლომდე, „კლიკამდე“ ჩადე და კაბელი შტეკერთან ახლოს მკვეთრად ნუ მოღუნე — ცუდი კონტაქტი დნობას იწვევს. საუკეთესოა ATX 3.0/3.1 კვების ბლოკი პირდაპირი 16-პინიანი კაბელით.

ინტერფეისი, რომლითაც ვიდეობარათი დედაპლატას უკავშირდება. ნაწილ ბიუჯეტურ ბარათს მხოლოდ 8 ხაზი (x8) აქვს.

მაგალითი: RTX 5060 Ti — PCIe 5.0 x8; RX 9070 XT — PCIe 5.0 x16.

ყიდვისას: x8 ბარათი ძველ PCIe 3.0 დედაპლატაზე ოდნავ ნელდება, განსაკუთრებით 8 GB ვერსია. ძველ კომპიუტერში ჩასადგმელად x16 ბარათი ჯობია.

ფუნქცია, რომლითაც პროცესორი ვიდეომეხსიერებას ერთბაშად მიმართავს. AMD-ის სახელია SAM. ჩაირთვება BIOS-ში.

მაგალითი: Intel Arc-ისთვის აუცილებელია; RTX 30 და უფრო ახალზე და RX 6000-ზე რამდენიმე პროცენტს მატებს.

ყიდვისას: ჩართვამდე BIOS-ში „Above 4G Decoding“ და „Re-Size BAR“ ჩართე, ხოლო CSM გამორთე (Windows UEFI რეჟიმში უნდა იყოს დაყენებული).

ჩიპს NVIDIA/AMD ამზადებს, ბარათს კი პარტნიორი: ASUS, MSI, Gigabyte, Palit, Zotac, Sapphire, PowerColor და სხვა. ისინი განსხვავდება გაგრილებით, ზომით, ხმაურით და ქარხნული გადატვირთვით (OC).

მაგალითი: MSI RTX 5070 Ventus 2X (კომპაქტური) და ASUS ROG Strix RTX 5070 (დიდი, ჩუმი, ძვირი).

ყიდვისას: OC ვერსია ჩვეულებრივ მხოლოდ 1–3%-ით სწრაფია. უფრო მნიშვნელოვანია გაგრილება და ზომა: ყიდვამდე შეადარე ბარათის სიგრძე ქეისის მაქსიმუმს.

ვიდეოგამოსასვლელები. HDMI 2.1 4K 120 Hz-ს უჭერს მხარს, DisplayPort 1.4 და 2.1 მაღალი სიხშირის მონიტორებისთვისაა.

მაგალითი: RTX 50 და RX 9000 სერიებზე — DisplayPort 2.1; ბევრ ბარათს 3 DP და 1 HDMI აქვს.

ყიდვისას: მონიტორი ვიდეობარათს შეაერთე და არა დედაპლატას, თორემ ჩაშენებული გრაფიკა იმუშავებს ან ეკრანი საერთოდ არ ჩაირთვება.

მეხსიერების თაობები ერთმანეთთან თავსებადი არ არის: თითოეულს თავისი ფორმის ჭრილი აქვს და მხოლოდ შესაბამის დედაპლატაში ჯდება.

მაგალითი: DDR3 — Intel 2–4 თაობა, AMD FX; DDR4 — Intel 6–14 თაობა, Ryzen AM4; DDR5 — Intel 12–14 (დედაპლატის მიხედვით), Core Ultra და Ryzen AM5.

ყიდვისას: მეხსიერება დედაპლატის მიხედვით აირჩიე: LGA1700 დედაპლატა ან DDR4-ს იღებს, ან DDR5-ს, ორივეს ერთად არასოდეს. მოდელის სახელში ეს ჩვეულებრივ წერია (მაგ. „DDR4“ ან „D4“).

DDR5 მეხსიერება →

რამდენი მონაცემი ეტევა ერთდროულად. როცა არ ჰყოფნის, Windows დისკს იყენებს და კომპიუტერი შესამჩნევად ნელდება.

მაგალითი: ოფისი და ინტერნეტი — 8–16 GB; თამაშები — 16–32 GB; მონტაჟი, 3D, ვირტუალური მანქანები — 32–64 GB.

ყიდვისას: ახალი სათამაშო კომპიუტერისთვის 2026 წელს 32 GB საუკეთესო არჩევანია, 16 GB მინიმუმია. 8 GB მხოლოდ მარტივი საოფისე კომპიუტერისთვის.

დესკტოპის დედაპლატების უმეტესობას მეხსიერების ორი არხი აქვს. ორი მოდული ორ არხზე ორჯერ მეტ გამტარუნარიანობას იძლევა, ვიდრე ერთი მოდული.

მაგალითი: 2×8 GB (16 GB) Dual Channel-ში მუშაობს, 1×16 GB კი Single Channel-ში. თამაშებში სხვაობა ხშირად 10–30%-ია, ჩაშენებულ გრაფიკაზე კიდევ მეტი.

ყიდვისას: ყოველთვის ორი ერთნაირი მოდული (კომპლექტი, „kit“) აიღე. 4 ჭრილიან დედაპლატაზე ჩადე A2 და B2 ჭრილებში (ჩვეულებრივ, მეორე და მეოთხე პროცესორიდან) — დედაპლატის ინსტრუქციაში გადაამოწმე.

რამდენ ოპერაციას ასრულებს მეხსიერება წამში. სწორად MT/s-ში იზომება, მაგრამ მაღაზიებში ხშირად MHz-ს წერენ.

მაგალითი: DDR4-3200, DDR4-3600; DDR5-5600, DDR5-6000, DDR5-6400.

ყიდვისას: საუკეთესო ფასი/სიჩქარე: DDR4-ისთვის 3200–3600, DDR5-ისთვის 6000 (განსაკუთრებით Ryzen AM5-ზე). უფრო მაღალი სიხშირე ძვირია და მცირე სხვაობას იძლევა.

რამდენი ტაქტი სჭირდება მეხსიერებას მოთხოვნაზე პასუხისთვის. რაც უფრო დაბალია CL იმავე სიხშირეზე, მით უკეთესი.

მაგალითი: DDR4-3200 CL16; DDR5-6000 CL30 (კარგი) და DDR5-6000 CL36 (ჩვეულებრივი).

ყიდვისას: სიხშირესა და CL-ს ერთად უყურე: DDR5-6000 CL30 თამაშებისთვის ერთ-ერთი საუკეთესო კომბინაციაა. სხვაობა რამდენიმე პროცენტია, ამიტომ ზედმეტ ფასს ნუ გადაიხდი.

მეხსიერება ქარხნიდან დაბალ, უსაფრთხო სიხშირეზე ირთვება. XMP (Intel) და EXPO (AMD) პროფილი BIOS-ში ერთი ჩართვით აყენებს მითითებულ სიხშირეს.

მაგალითი: DDR5-6000 მოდული პროფილის გარეშე 4800 ან 5600-ზე მუშაობს, XMP/EXPO-ს ჩართვის შემდეგ კი 6000-ზე.

ყიდვისას: ახალი კომპიუტერის აწყობის შემდეგ BIOS-ში XMP/EXPO აუცილებლად ჩართე, თორემ ნაყიდი სიჩქარის ნაწილს კარგავ. AM5-ზე პირველი ჩართვა 1–2 წუთი გრძელდება (მეხსიერების ტრენინგი) — ეს ნორმაა.

DIMM დესკტოპის მეხსიერების გრძელი მოდულია, SO-DIMM კი ლეპტოპებისა და მინი-კომპიუტერების მოკლე მოდული. ერთმანეთის ნაცვლად არ ჯდება.

მაგალითი: Kingston FURY Beast DDR5 (DIMM) დესკტოპისთვის; Crucial DDR5 SO-DIMM ლეპტოპისთვის.

ყიდვისას: ბევრ თხელ ლეპტოპში მეხსიერება დედაპლატაზეა მირჩილული (LPDDR5/LPDDR5X) და გაზრდა შეუძლებელია. ასეთი ლეპტოპი ყიდვისთანავე საკმარისი მოცულობით აიღე.

ECC მეხსიერება შეცდომებს თავად ასწორებს. Registered (RDIMM) სერვერებისთვისაა და ჩვეულებრივ დედაპლატაზე არ მუშაობს.

მაგალითი: Xeon E5-ის დედაპლატებისთვის DDR4 ECC REG; სახლის კომპიუტერისთვის ჩვეულებრივი (non-ECC, Unbuffered) DDR4/DDR5.

ყიდვისას: მეორადი სერვერული მეხსიერება იაფია, მაგრამ მხოლოდ სერვერულ ან Xeon დედაპლატაზე მუშაობს. ჩვეულებრივი კომპიუტერისთვის „Unbuffered / UDIMM“ აიღე.

მოდულზე დამატებული განათება და ლითონის ფირფიტა. სიჩქარეზე გავლენა არ აქვს.

მაგალითი: Kingston FURY Beast RGB, Corsair Vengeance RGB, G.Skill Trident Z5 RGB.

ყიდვისას: მაღალი რადიატორი დიდ კოშკისებრ ქულერს შეიძლება წამოედოს. ყიდვამდე შეადარე ქულერის „RAM clearance“ მოდულის სიმაღლეს.

ჩიპსეტი განსაზღვრავს, რამდენი USB, M.2 და PCIe ექნება დედაპლატას და შეიძლება თუ არა პროცესორის გადატვირთვა. ჩიპსეტი სოკეტთან ერთად უნდა ემთხვეოდეს პროცესორს.

მაგალითი: Intel LGA1700: H610 < B660/B760 < Z690/Z790. Intel LGA1851: H810 < B860 < Z890. AMD AM5: A620 < B650/B850 < X670E/X870E.

ყიდვისას: უმეტესობისთვის საშუალო ჩიპსეტი (B760, B860, B650, B850) საუკეთესო ბალანსია. Z და X ჩიპსეტები გადატვირთვისა და ბევრი მოწყობილობისთვისაა.

B760 დედაპლატები →

H (H610, H810) ბიუჯეტურია, B საშუალო, Z ტოპი და K პროცესორების გადატვირთვის ერთადერთი ვარიანტი. W (W680, W790) სამუშაო სადგურებისა და Xeon-ისთვისაა.

მაგალითი: i5-14400F + B760 — კარგი წყვილი; i7-14700K + Z790 — გადატვირთვისთვის.

ყიდვისას: K პროცესორი B ჩიპსეტზეც მუშაობს, უბრალოდ გადატვირთვის გარეშე. B ჩიპსეტებზე მეხსიერების XMP მაინც მუშაობს (B560-დან).

A (A520, A620) ბიუჯეტურია და გადატვირთვას არ უჭერს მხარს, B საშუალოა, X ტოპი. E (B650E, X870E) ნიშნავს, რომ ვიდეობარათის სლოტიც PCIe 5.0-ზე მუშაობს.

მაგალითი: Ryzen 5 7600 + B650; Ryzen 7 9800X3D + B850 ან X870.

ყიდვისას: A620 დედაპლატაზე ძლიერი პროცესორის (Ryzen 9) დაყენება არ ღირს — სუსტი კვების სისტემა აქვს. B650/B850 უმეტესობისთვის საკმარისია.

ATX სრული ზომაა (30.5 × 24.4 სმ), Micro-ATX (mATX, M) — უფრო მოკლე, ნაკლები სლოტით, Mini-ITX — პატარა (17 × 17 სმ) კომპაქტური კომპიუტერებისთვის. E-ATX კიდევ უფრო დიდია.

მაგალითი: MSI PRO B760M-A (Micro-ATX), MSI MAG B650 TOMAHAWK WIFI (ATX), ASUS ROG STRIX B650E-I (Mini-ITX).

ყიდვისას: ქეისი დედაპლატის ზომას უნდა იტევდეს: ATX ქეისში ყველა პატარა დედაპლატა ეტევა, პირიქით — არა. სახელში „M“ ან „M-“ ხშირად Micro-ATX-ს ნიშნავს, „I“ კი ITX-ს.

მწარმოებლები სახელს ამატებენ ფუნქციების აღსანიშნად: WIFI — ჩაშენებული Wi-Fi და Bluetooth, D4 ან DDR4 — DDR4 მეხსიერება (სხვა შემთხვევაში DDR5), PLUS / II / MAX — განახლებული ვერსია.

მაგალითი: MSI PRO B760M-A WIFI DDR4 (DDR4 + Wi-Fi), MSI PRO B760M-A WIFI (DDR5 + Wi-Fi), Gigabyte B760M DS3H DDR4, ASUS TUF GAMING B760M-PLUS WIFI II.

ყიდვისას: LGA1700 დედაპლატის ყიდვისას ყოველთვის გადაამოწმე, DDR4-ია თუ DDR5 — ერთ სახელს ხშირად ორივე ვერსია აქვს და მხოლოდ ბოლო სიტყვით განსხვავდება.

ერთ ჩიპსეტზე მწარმოებლები სხვადასხვა დონის დედაპლატებს უშვებენ. სერიის სახელი ხარისხსა და ფასს მიანიშნებს.

მაგალითი: MSI: PRO < MAG (TOMAHAWK) < MPG < MEG. ASUS: PRIME < TUF GAMING < ROG STRIX < ROG MAXIMUS/CROSSHAIR. Gigabyte: UD/DS3H < GAMING X < AORUS ELITE < AORUS MASTER. ASRock: Pro < Steel Legend < Taichi.

ყიდვისას: საშუალო სერიები (MSI MAG, ASUS TUF, Gigabyte AORUS ELITE) ხშირად საუკეთესო ბალანსია: კარგი კვება და გაგრილება ზედმეტი ფასის გარეშე.

სოკეტის გარშემო ელემენტები, რომლებიც პროცესორს სტაბილურ ძაბვას აწვდის. ძლიერ პროცესორს ძლიერი VRM და მასზე რადიატორი სჭირდება.

მაგალითი: i9-14900K ან Ryzen 9 9950X — კარგი VRM-იანი B/Z/X დედაპლატა; i5-12400F — თითქმის ნებისმიერი.

ყიდვისას: იაფ დედაპლატაზე ძლიერი პროცესორი შეიძლება გადახურდეს და სიხშირე დაიწიოს. ძლიერი პროცესორისთვის VRM-ის ტესტებს მიმოხილვებში უყურე.

პატარა სლოტები NVMe SSD-ისთვის. სლოტი შეიძლება იყოს PCIe 3.0, 4.0 ან 5.0, ზოგი კი SATA M.2-საც იღებს.

მაგალითი: Gigabyte B760M DS3H DDR4 — 2 M.2 (PCIe 4.0); MSI MAG X870 TOMAHAWK WIFI — 4 M.2, მათ შორის PCIe 5.0.

ყიდვისას: ზოგ დედაპლატაზე მეორე M.2-ის გამოყენება SATA პორტს ან PCIe სლოტს თიშავს. ინსტრუქციაში ეს „shares bandwidth“ ცხრილშია.

დედაპლატის საბაზისო პროგრამა, რომელიც ჩართვისას აწყობს ყველა ნაწილს. განახლება ახალი პროცესორების მხარდაჭერას და შეცდომების გასწორებას ამატებს.

მაგალითი: B450 დედაპლატას Ryzen 5000-ისთვის ახალი BIOS სჭირდება; Intel 13/14 თაობისთვის 0x12B მიკროკოდი.

ყიდვისას: BIOS Flashback (MSI: Flash BIOS Button, ASUS: BIOS FlashBack) ფუნქცია BIOS-ის განახლების საშუალებას იძლევა პროცესორის გარეშეც — ძალიან სასარგებლოა ძველ დედაპლატაზე ახალი პროცესორის დაყენებისას.

დედაპლატაზე შტეკერები ქეისის ღილაკებისთვის, USB-ისთვის, ვენტილატორებისა და განათებისთვის.

მაგალითი: ARGB 5V 3-პინიანია, RGB 12V 4-პინიანი; Front USB-C (Type-E) ქეისის USB-C-სთვის.

ყიდვისას: ARGB (5V) არასოდეს შეაერთო RGB (12V) კონექტორში — განათება დაიწვება. თუ ქეისს წინ USB-C აქვს, დედაპლატაზეც უნდა იყოს შესაბამისი კონექტორი.

HDD მექანიკური დისკია მბრუნავი ფირფიტებით: დიდი მოცულობა იაფად, მაგრამ ნელი. SSD ჩიპებზეა აწყობილი, მოძრავი ნაწილები არ აქვს და ბევრჯერ სწრაფია.

მაგალითი: Seagate BarraCuda 2 TB (HDD, დაახლ. 200 MB/s); Samsung 990 EVO Plus 1 TB (NVMe SSD, 7000 MB/s-მდე).

ყიდვისას: Windows და თამაშები ყოველთვის SSD-ზე დააყენე. HDD მხოლოდ ფოტოების, ფილმებისა და არქივისთვის დამატებით დისკად გამოიყენე.

SSD ჩვეულებრივი ლეპტოპის დისკის ფორმაში, რომელიც SATA კაბელით უერთდება. სიჩქარე 550 MB/s-მდეა — HDD-ზე ბევრად სწრაფი, NVMe-ზე ნელი.

მაგალითი: Samsung 870 EVO, Crucial MX500, Kingston A400.

ყიდვისას: კარგი არჩევანია ძველი კომპიუტერის ან ლეპტოპის „გასაცოცხლებლად“, თუ M.2 სლოტი არ აქვს. ახალ კომპიუტერში NVMe ჯობია — ფასი თითქმის იგივეა.

M.2 პატარა ფირფიტის ფორმის დისკის ზომაა. M.2 დისკი შეიძლება იყოს NVMe (სწრაფი) ან SATA (ნელი). ზომა 2280 ნიშნავს 22 მმ სიგანეს და 80 მმ სიგრძეს.

მაგალითი: WD Blue SN580 — M.2 NVMe; Kingston A400 M.2 — M.2 SATA.

ყიდვისას: ყიდვისას დარწმუნდი, რომ დისკი NVMe-ია და დედაპლატის/ლეპტოპის სლოტი მას უჭერს მხარს. ზოგ ლეპტოპს ან მინი-კომპიუტერს მოკლე 2230 ან 2242 ზომა სჭირდება.

NVMe დისკები PCIe-ს თაობით განსხვავდება: Gen3 დაახლ. 3500 MB/s-მდე, Gen4 7000–7450 MB/s-მდე, Gen5 10 000–14 000+ MB/s.

მაგალითი: Gen3: Kingston NV2 (ნაწილი); Gen4: Samsung 990 EVO Plus, WD Black SN850X, Kingston KC3000; Gen5: Samsung 9100 PRO, Crucial T705.

ყიდვისას: თამაშებსა და ჩვეულებრივ სამუშაოში Gen3/Gen4/Gen5-ს შორის სხვაობა ძნელი შესამჩნევია. Gen4 დღეს საუკეთესო ფასი/სიჩქარეა. Gen5 ცხელდება და რადიატორი სჭირდება.

NVMe დისკები →

უკეთეს SSD-ებს საკუთარი DRAM ჩიპი აქვს, რომელიც ფაილების რუკას ინახავს. იაფი დისკები (DRAM-less) კომპიუტერის RAM-ის ნაწილს იყენებს (HMB).

მაგალითი: DRAM-ით: Samsung 990 PRO, WD Black SN850X; DRAM-ის გარეშე: WD Blue SN580, Samsung 990 EVO Plus.

ყიდვისას: თამაშებისა და ჩვეულებრივი სამუშაოსთვის თანამედროვე DRAM-less NVMe საკმარისია. DRAM-იანი დისკი ღირს დიდი ფაილების ხშირი ჩაწერისთვის (მონტაჟი, ვირტუალური მანქანები).

TLC ჩიპი უჯრაში 3 ბიტს ინახავს, QLC — 4-ს. QLC იაფია და დიდი მოცულობისთვისაა, მაგრამ დიდი ფაილების ხანგრძლივი ჩაწერისას ნელდება და ნაკლები რესურსი აქვს.

მაგალითი: TLC: Samsung 990 EVO Plus, WD Black SN850X; QLC: Crucial P3 Plus, Samsung 870 QVO.

ყიდვისას: სისტემური დისკისთვის TLC ჯობია. QLC კარგია თამაშების ბიბლიოთეკისთვის, სადაც ძირითადად კითხვა ხდება.

რამდენი ტერაბაიტის ჩაწერას უძლებს დისკი გარანტიით. ჩვეულებრივი მომხმარებელი წელიწადში 10–30 TB-ს წერს.

მაგალითი: Samsung 990 EVO Plus 1 TB — 600 TBW; WD Blue SN580 1 TB — 600 TBW.

ყიდვისას: სახლის კომპიუტერში TBW იშვიათად ამოიწურება. ჯანმრთელობას CrystalDiskInfo პროგრამით შეამოწმე.

RPM ფირფიტის ბრუნვის სიჩქარეა: 7200 უფრო სწრაფია, 5400 ჩუმი. SMR ჩაწერის ტექნოლოგია მოცულობას ზრდის, მაგრამ ჩაწერას ანელებს. CMR უფრო სტაბილურია.

მაგალითი: Seagate BarraCuda (ხშირად SMR), WD Red Plus (CMR, NAS-ისთვის), Seagate IronWolf (CMR, NAS-ისთვის).

ყიდვისას: NAS-ისა და RAID-ისთვის მხოლოდ CMR დისკი აიღე. არქივისთვის ჩვეულებრივი HDD საკმარისია.

გარე დისკის სიჩქარე კავშირის ტიპზეა დამოკიდებული: USB 3.2 Gen 1 (5 Gbps), Gen 2 (10 Gbps), Gen 2×2 (20 Gbps), USB4/Thunderbolt (40 Gbps).

მაგალითი: Samsung T7 (USB 3.2 Gen 2, 1050 MB/s); WD Elements (HDD, დაახლ. 150 MB/s).

ყიდვისას: სწრაფი გარე SSD-ის სრული სიჩქარისთვის კომპიუტერსაც შესაბამისი USB პორტი უნდა ჰქონდეს. ძველ USB 2.0 პორტში ნებისმიერი დისკი 40 MB/s-ზე ნელდება.

მაქსიმალური სიმძლავრე, რომლის მიწოდებაც ბლოკს სტაბილურად შეუძლია. კომპიუტერი ამას მუდმივად არ მოიხმარს — მხოლოდ იმდენს, რამდენიც დატვირთვას სჭირდება.

მაგალითი: RTX 5060 + i5 — 550 W; RTX 5070 / RX 9070 — 650 W; RTX 5080 — 850 W; RTX 5090 — 1000 W.

ყიდვისას: ვიდეობარათის მწარმოებლის რეკომენდებულ სიმძლავრეს მიჰყევი და 100–150 W მარაგი დაუტოვე მომავალი განახლებისთვის. ზედმეტად დიდი ბლოკი ფულის ფლანგვაა.

აჩვენებს, ქსელიდან აღებული დენის რა ნაწილი მიდის კომპიუტერამდე და რა იკარგება სითბოდ. დონეები: White, Bronze, Silver, Gold, Platinum, Titanium.

მაგალითი: 80 Plus Bronze — 50% დატვირთვაზე დაახლ. 85% ეფექტიანობა; Gold — დაახლ. 90%.

ყიდვისას: 80 Plus ეფექტიანობაა და არა ხარისხის გარანტია. თუმცა Gold ბლოკები ჩვეულებრივ უკეთესი კომპონენტებით არის აწყობილი. სათამაშო კომპიუტერისთვის მინიმუმ Bronze აირჩიე ცნობილი მწარმოებლისგან.

უფრო ახალი და მკაცრი სერტიფიკაცია: ETA ეფექტიანობას ზომავს (Bronze–Diamond), LAMBDA — ხმაურს (A++ ყველაზე ჩუმია).

მაგალითი: ბევრ ახალ ბლოკზე ერთად წერია 80 Plus Gold და Cybenetics Gold / LAMBDA A-.

ყიდვისას: ბლოკის ხარისხის შესაფასებლად სერტიფიკატზე მეტს დამოუკიდებელი მიმოხილვები (მაგ. Cybenetics-ის ანგარიშები ან PSU Tier List) გეტყვის.

მოდულურ ბლოკზე ყველა კაბელი იხსნება, ნახევრად მოდულურზე მხოლოდ ნაწილი, არამოდულურზე კაბელები მიმაგრებულია.

მაგალითი: Corsair RM850e (სრულად მოდულური), Deepcool PK650D (არამოდულური).

ყიდვისას: მოდულური ბლოკი აწყობას ამარტივებს და ქეისში ჰაერს უკეთ ატარებს. სხვა ბლოკის მოდულური კაბელები არასოდეს გამოიყენო — პინები განსხვავებულია და ნაწილები დაიწვება.

ახალი სტანდარტი, რომელიც ვიდეობარათების მოკლე პიკურ დატვირთვას უძლებს და 16-პინიან 12VHPWR / 12V-2×6 კაბელს შეიცავს.

მაგალითი: MSI MAG A850GL PCIE5, Corsair RM850x (2024), be quiet! Pure Power 12 M.

ყიდვისას: RTX 4070 და უფრო ძლიერი NVIDIA ბარათისთვის ATX 3.x ბლოკი ჯობია, რომ 16-პინიანი გადამყვანი არ დაგჭირდეს.

24-პინიანი დედაპლატისთვისაა, EPS (CPU) 4+4 ან 8-პინიანი — პროცესორისთვის, PCIe 6+2 — ვიდეობარათისთვის, SATA — დისკებისთვის.

მაგალითი: ბევრ დედაპლატას 8+4 ან 8+8 EPS სჭირდება; RX 9070 XT-ს ჩვეულებრივ 2–3 PCIe 8-პინი.

ყიდვისას: ვიდეობარათს ყოველი 8-პინისთვის ცალკე კაბელი მიაწოდე და არა ერთი კაბელის ორი „კუდი“, განსაკუთრებით 250 W-ზე მეტი ბარათისთვის.

ხარისხიანი ბლოკი ავარიისას თავს თიშავს: ზედმეტი დენის (OCP), ძაბვის (OVP), სიმძლავრის (OPP) და მოკლე ჩართვის (SCP) დროს.

მაგალითი: Seasonic, Corsair, be quiet!, MSI, Deepcool-ის თანამედროვე ბლოკებს ყველა ძირითადი დაცვა აქვს.

ყიდვისას: ქეისთან „საჩუქრად“ მოყოლილი ან უცნობი ბრენდის იაფი ბლოკები ხშირად მითითებულ სიმძლავრეს ვერ აწვდის და დაცვაც არ აქვს.

ATX სტანდარტული ზომაა, SFX და SFX-L — პატარა, Mini-ITX ქეისებისთვის.

მაგალითი: Corsair SF750 (SFX), Cooler Master V850 SFX Gold.

ყიდვისას: პატარა ქეისისთვის ბლოკის ზომა წინასწარ გადაამოწმე. SFX ბლოკი ATX ქეისშიც დგება გადამყვანი ფირფიტით.

რადიატორი სითბოს გამტარი მილებით (heatpipe) და ვენტილატორით. მარტივი, საიმედო და იაფია.

მაგალითი: Deepcool AK400, Thermalright Peerless Assassin 120 SE, Noctua NH-D15 G2.

ყიდვისას: i5 / Ryzen 5 პროცესორისთვის 4 მილიანი ქულერი (მაგ. AK400) საკმარისია. ძლიერი i7/i9-ისთვის ორკოშკიანი ქულერი ან 280–360 მმ წყლის გაგრილება აირჩიე.

მზა დახურული სისტემა: ტუმბო პროცესორზე, სითხე მილებით რადიატორში მიდის, რომელსაც ვენტილატორები აგრილებს. რადიატორის ზომა: 120, 240, 280, 360 მმ.

მაგალითი: Arctic Liquid Freezer III 360, Deepcool LS720, Lian Li Galahad II Trinity 360.

ყიდვისას: 240 მმ AIO ხშირად კარგ ჰაერის ქულერზე უკეთესი არ არის. AIO ღირს 360 მმ ზომაზე ძლიერი პროცესორისთვის ან ესთეტიკისთვის. ყიდვამდე ქეისში რადიატორის ადგილი გადაამოწმე.

რამდენი ვატი სითბოს გაფანტვა შეუძლია ქულერს. პროცესორის TDP ხშირად ნაკლებია მის რეალურ პიკურ მოხმარებაზე.

მაგალითი: i7-14700K პიკზე 250 W-მდე მოიხმარს, თუმცა საბაზისო მოხმარება (PBP) 125 W-ია.

ყიდვისას: K-იანი Intel პროცესორებისთვის ქულერი პროცესორის მაქსიმალური (MTP / PL2) მოხმარებით აირჩიე და არა საბაზისოთი.

სპეციალური პასტა პროცესორსა და ქულერს შორის, რომელიც მიკროსკოპულ ცარიელ ადგილებს ავსებს და სითბოს უკეთ ატარებს.

მაგალითი: Arctic MX-4/MX-6, Thermal Grizzly Kryonaut, Noctua NT-H2.

ყიდვისას: ბარდის მარცვლის ოდენობა საკმარისია. ქულერის მოხსნის შემდეგ ძველი პასტა გაწმინდე და ახალი წაუსვი. ძველ კომპიუტერში 3–5 წელიწადში ერთხელ შეცვლა სიცხეს საგრძნობლად ამცირებს.

ვენტილატორები ქეისში ცივ ჰაერს შემოიყვანს და ცხელს გაიტანს. PWM (4-pin) ვენტილატორის სიჩქარეს დედაპლატა ტემპერატურის მიხედვით ცვლის.

მაგალითი: Arctic P12 PWM PST, Noctua NF-A12x25, Lian Li UNI FAN SL-INF.

ყიდვისას: საუკეთესო ჰაერის ნაკადი: წინ და ქვემოთ შემოდის, უკან და ზემოთ გადის. 2–3 შემომყვანი და 1–2 გამყვანი ვენტილატორი უმეტესობისთვის საკმარისია.

თუ შემომყვანი ვენტილატორები გამყვანებზე მეტს ამოძრავებს, ქეისში დადებითი წნევაა და მტვერი ნაკლებად შედის ჭუჭრუტანებიდან.

მაგალითი: წინ 3 × 120 მმ შემომყვანი, უკან 1 × 120 მმ გამყვანი.

ყიდვისას: შემომყვან მხარეს მტვრის ფილტრი ჰქონდეს და 2–3 თვეში ერთხელ გაწმინდე. დახურული მინის წინა პანელი ჰაერს ცუდად ატარებს — airflow ქეისი ჯობია.

როცა ჩიპი ზღვრულ ტემპერატურას აღწევს (Intel-ზე ხშირად 100 °C, Ryzen 7000-ზე 95 °C), ის სიხშირეს ამცირებს და კომპიუტერი ნელდება.

მაგალითი: ცუდი ქულერით i9-14900K დატვირთვისას 100 °C-ს აღწევს და სიხშირეს იკლებს.

ყიდვისას: ტემპერატურა HWiNFO ან HWMonitor პროგრამით შეამოწმე. Ryzen 7000/9000-ისთვის 90–95 °C დატვირთვისას ნორმალურია — ეს ასეა დაპროექტებული.

ქულერს შესაბამისი სამაგრი (mounting kit) უნდა ჰქონდეს. LGA1700 და LGA1851 ქულერებისთვის ერთნაირია, AM4 და AM5 — ასევე.

მაგალითი: Deepcool AK400 — LGA1700/1851 და AM4/AM5; ძველი LGA1200 ქულერები LGA1700-ზე ხშირად დამატებითი სამაგრით ჯდება.

ყიდვისას: ყიდვისას ქულერის სიმაღლეც შეადარე ქეისის მაქსიმუმს (CPU cooler height), მაგ. 155 მმ ქულერი 160 მმ ქეისში ეტევა.

Mid Tower ყველაზე გავრცელებული ზომაა და ATX დედაპლატას იტევს. Micro-ATX ქეისი უფრო მოკლეა, Mini-ITX — კომპაქტური, Full Tower — ძალიან დიდი, E-ATX-ისთვის.

მაგალითი: Lian Li Lancool 216 (Mid Tower), Deepcool CH360 (Micro-ATX), Cooler Master NR200P (Mini-ITX).

ყიდვისას: პირველი აწყობისთვის Mid Tower საუკეთესოა: ადვილია აწყობა, კაბელების დალაგება და გაგრილება.

ქეისის მახასიათებლებში წერია, რა სიგრძის ვიდეობარათი, რა სიმაღლის ქულერი და რა ზომის რადიატორი ეტევა.

მაგალითი: ქეისი: GPU 360 მმ, CPU cooler 165 მმ, რადიატორი წინ 360 მმ.

ყიდვისას: ახალი ძლიერი ვიდეობარათები ხშირად 320–360 მმ სიგრძისაა. წინა ვენტილატორები ან რადიატორი ამ სიგრძეს ამცირებს — ყიდვამდე ორივე გაითვალისწინე.

Airflow ქეისს წინ ბადე (mesh) აქვს და ჰაერს თავისუფლად ატარებს. მინის წინა პანელიანი ქეისი ლამაზია, მაგრამ ხშირად უფრო ცხელია.

მაგალითი: Lian Li Lancool 216 და Fractal Design North (airflow); Lian Li O11 Dynamic EVO (მინის „აკვარიუმი“, გვერდითი შემომყვანებით).

ყიდვისას: ძლიერი ვიდეობარათისთვის airflow ქეისი აირჩიე. „აკვარიუმის“ ტიპის ქეისი კარგად მუშაობს მხოლოდ საკმარისი ვენტილატორებით.

ზოგ ქეისს ვენტილატორები უკვე აქვს, ზოგს — არა. ეს ფასს და დამატებით ხარჯს მნიშვნელოვნად ცვლის.

მაგალითი: Lian Li Lancool 216 — 3 ვენტილატორით; ზოგი ბიუჯეტური ქეისი — 0 ან 1 ვენტილატორით.

ყიდვისას: ყიდვისას შეადარე ქეისის ფასი + იმ ვენტილატორების ფასი, რაც დამატებით დაგჭირდება. მინიმუმ 2 შემომყვანი და 1 გამყვანი გჭირდება.

ქეისის წინა ან ზედა ღილაკები და პორტები: USB-A, USB-C, აუდიო.

მაგალითი: ბევრ ახალ ქეისს წინ USB 3.2 Gen 2 Type-C აქვს.

ყიდვისას: წინა USB-C იმუშავებს მხოლოდ მაშინ, თუ დედაპლატას შესაბამისი შიდა კონექტორი აქვს (იხ. „დედაპლატები“).

ახალი ტიპის დედაპლატები, რომელთა კონექტორებიც უკანა მხარესაა, რომ კაბელები არ ჩანდეს. სჭირდება სპეციალური ქეისი.

მაგალითი: ASUS BTF, MSI Project Zero და მათთან თავსებადი ქეისები.

ყიდვისას: ასეთ დედაპლატას ყველა ქეისი არ იღებს — ყიდვამდე ქეისის თავსებადობა გადაამოწმე.

პიქსელების რაოდენობა: Full HD (1080p) — 1920×1080, QHD (1440p, ხშირად „2K“) — 2560×1440, 4K (UHD) — 3840×2160.

მაგალითი: 24″ — Full HD; 27″ — QHD; 32″ — 4K.

ყიდვისას: 27″-იან ეკრანზე Full HD ბუნდოვანია — 1440p აირჩიე. მაღალი გარჩევადობა ძლიერ ვიდეობარათს მოითხოვს: 1440p-სთვის RTX 5060 Ti 16 GB / RX 9060 XT 16 GB და ზემოთ.

რამდენჯერ ახლდება სურათი წამში. 144 Hz და მეტი თამაშებში ბევრად უფრო გლუვ მოძრაობას იძლევა, ვიდრე 60 Hz.

მაგალითი: 60–75 Hz — ოფისი; 144–180 Hz — თამაშები; 240–360 Hz — შეჯიბრებითი თამაშები (CS2, Valorant).

ყიდვისას: მაღალი Hz აზრი აქვს მხოლოდ მაშინ, თუ ვიდეობარათი შესაბამის FPS-ს იძლევა. Windows-ში (Display settings → Advanced) დარწმუნდი, რომ სიხშირე მაქსიმუმზეა დაყენებული.

IPS — კარგი ფერები და ხედვის კუთხე; VA — ღრმა შავი და კონტრასტი, ზოგჯერ ბნელი სცენების „კვალით“; TN — სწრაფი, მაგრამ ცუდი ფერებით; OLED — იდეალური შავი და უსწრაფესი რეაქცია, მაგრამ ძვირი.

მაგალითი: IPS: LG 27GS75Q; VA: Samsung Odyssey G5; OLED: ASUS ROG Strix XG27AQDMG.

ყიდვისას: უმეტესობისთვის IPS საუკეთესო ბალანსია. OLED-ზე სტატიკური ელემენტები (ამოცანების ზოლი) დიდხანს ნუ დატოვე — „ჩაწვის“ (burn-in) რისკი მცირეა, მაგრამ არსებობს.

რამდენ ხანში იცვლის პიქსელი ფერს. დაბალი რეაქცია მოძრავ სურათს ნაკლებად ბუნდოვანს ხდის.

მაგალითი: ბევრ სათამაშო IPS-ზე წერია „1 ms GtG“, OLED-ზე „0.03 ms“.

ყიდვისას: მწარმოებლის ციფრები ხშირად მარკეტინგულია. რეალური სიჩქარის შესაფასებლად დამოუკიდებელ ტესტებს (მაგ. RTINGS, Monitors Unboxed) უყურე.

ტექნოლოგია, რომელიც მონიტორის სიხშირეს ვიდეობარათის FPS-ს უთანაბრებს. ქრება სურათის „გაწყვეტა“ (tearing) და ჭედვა.

მაგალითი: FreeSync Premium მონიტორი მუშაობს AMD-თან და ასევე NVIDIA-სთან (G-Sync Compatible რეჟიმში).

ყიდვისას: NVIDIA-ს მფლობელმა NVIDIA Control Panel-ში G-Sync ჩართოს. VRR სასურველია ყველა სათამაშო მონიტორში.

ყველა კაბელი მაღალ სიხშირეს ვერ ატარებს. HDMI 1.4 Full HD-ზე ხშირად მხოლოდ 120 Hz-მდე იძლევა, 1440p-ზე — 60 Hz-მდე.

მაგალითი: 1080p 144 Hz+ — DisplayPort 1.2+ ან HDMI 2.0; 1440p 165 Hz — DisplayPort 1.4 ან HDMI 2.1; 4K 144 Hz — DisplayPort 1.4 (DSC) ან HDMI 2.1.

ყიდვისას: თამაშებისთვის DisplayPort კაბელი გამოიყენე, რომელიც მონიტორს მოყვება. თუ მონიტორი 60 Hz-ზე „იჭედება“, ხშირად მიზეზი კაბელი ან ვიდეობარათის ნაცვლად დედაპლატაში შეერთებაა.

HDR სურათს უფრო ნათელ ნათელს და უფრო ღრმა სიბნელეს აძლევს. DisplayHDR სერტიფიკატის ციფრი მაქსიმალურ სიკაშკაშეს (ნიტებში) აჩვენებს.

მაგალითი: DisplayHDR 400 — მინიმალური; DisplayHDR True Black 400 — OLED; DisplayHDR 1000 — Mini-LED.

ყიდვისას: HDR400 სინამდვილეში თითქმის ვერ აჩვენებს HDR-ს. ნამდვილი HDR გამოცდილებისთვის OLED ან Mini-LED მონიტორია საჭირო.

მრუდე ეკრანი (მაგ. 1000R, 1500R) თვალებს თანაბარ მანძილზეა. Ultrawide ფართოა — 21:9 (მაგ. 3440×1440).

მაგალითი: Samsung Odyssey G5 34″ (3440×1440, 1000R).

ყიდვისას: Ultrawide სიმულატორებსა და მუშაობისთვის მშვენიერია, მაგრამ ყველა თამაში არ უჭერს მხარს და ვიდეობარათს უფრო ძლიერს მოითხოვს.

ლეპტოპის RTX 5060 და დესკტოპის RTX 5060 სხვადასხვა სიძლიერისაა. ლეპტოპში მწარმოებელი ზღუდავს ვიდეობარათის სიმძლავრეს (TGP), ამიტომ ერთი და იგივე ბარათი სხვადასხვა ლეპტოპში სხვადასხვანაირად მუშაობს.

მაგალითი: ლეპტოპის RTX 5060 TGP მოდელის მიხედვით დაახლ. 45-დან 100 W-მდე მერყეობს (Dynamic Boost-ით კიდევ +15 W).

ყიდვისას: სათამაშო ლეპტოპის ყიდვისას TGP-ს მოძებნე მახასიათებლებში ან მიმოხილვაში. 100 W+ ბარათი შესამჩნევად სწრაფია 60 W-იან ვერსიაზე.

ჩვეულებრივ, ვიდეობარათის სურათი ეკრანამდე ჩაშენებული გრაფიკის გავლით მიდის და ეს FPS-ს ამცირებს. MUX Switch ვიდეობარათს პირდაპირ ეკრანთან აერთებს.

მაგალითი: ბევრ სათამაშო ლეპტოპს (ASUS TUF, Lenovo Legion, MSI Katana-ს ნაწილი) MUX აქვს.

ყიდვისას: MUX თამაშებში ხშირად 5–15%-ს მატებს. ბატარეაზე მუშაობისას ჰიბრიდული რეჟიმი ჩართე, რომ ბატარეა დაზოგო.

ეკრანის ხარისხს მატრიცის ტიპი, ფერების დაფარვა (sRGB %) და სიკაშკაშე (ნიტები) განსაზღვრავს.

მაგალითი: იაფი ეკრანი: TN/IPS, 45% NTSC, 250 ნიტი (ბაცი ფერები). კარგი: IPS 100% sRGB, 300+ ნიტი, ან OLED.

ყიდვისას: „45% NTSC“ ან „250 nits“ ნიშნავს მკრთალ ეკრანს. მუშაობისა და ფილმებისთვის მინიმუმ 100% sRGB და 300 ნიტი აირჩიე.

ზოგ ლეპტოპში RAM ჭრილებშია (SO-DIMM) და შეიძლება შეცვლა, ზოგში კი დედაპლატაზეა მირჩილული (LPDDR). დისკს ჩვეულებრივ M.2 სლოტი აქვს.

მაგალითი: სათამაშო ლეპტოპების უმეტესობას 2 SO-DIMM ჭრილი და 1–2 M.2 სლოტი აქვს; თხელ ლეპტოპებს ხშირად მირჩილული LPDDR5X.

ყიდვისას: თუ მომავალში მეხსიერების გაზრდას გეგმავ, ჩაიხედე მახასიათებლებში: „soldered“ ნიშნავს, რომ შეცვლა შეუძლებელია.

ბატარეის ტევადობა ვატ-საათებში. რაც მეტია, მით დიდხანს მუშაობს, თუმცა ხანგრძლივობა პროცესორზე და ეკრანზეცაა დამოკიდებული.

მაგალითი: ბიუჯეტური ლეპტოპი — 40–50 Wh; ბევრი თხელი ლეპტოპი — 60–75 Wh; ზოგი სათამაშო — 80–99 Wh.

ყიდვისას: სათამაშო ლეპტოპი თამაშისას ყოველთვის დამტენზე უნდა იყოს — ბატარეაზე სიძლიერე მკვეთრად იკლებს.

USB-C პორტი შეიძლება იყოს მხოლოდ მონაცემებისთვის, ან ვიდეოსა (DisplayPort Alt Mode) და დამუხტვისთვისაც (Power Delivery). Thunderbolt 4 / USB4 — 40 Gbps.

მაგალითი: USB-C პორტთან დახატული ელვა — Thunderbolt; DP ნიშანი — ვიდეოგამოსასვლელი.

ყიდვისას: თუ ლეპტოპს მონიტორთან ერთი კაბელით აერთებ ან USB-C-ით მუხტავ, დარწმუნდი, რომ პორტს DisplayPort და Power Delivery აქვს.

NPU ხელოვნური ინტელექტის ამოცანებისთვის ცალკე ბლოკია. Copilot+ PC Microsoft-ის სერტიფიკატია ლეპტოპებისთვის, რომელთა NPU 40+ TOPS-ია.

მაგალითი: Intel Core Ultra 200V, AMD Ryzen AI 300, Qualcomm Snapdragon X.

ყიდვისას: NPU ჯერჯერობით Windows-ის რამდენიმე AI ფუნქციისთვისაა საჭირო. Snapdragon (ARM) ლეპტოპზე ზოგი ძველი პროგრამა და თამაში შეიძლება ცუდად იმუშაოს — ყიდვამდე გადაამოწმე.

მექანიკურ კლავიატურაზე ყველა ღილაკს თავისი სვიჩი (გადამრთველი) აქვს. ძირითადი ტიპები: Linear (წითელი — გლუვი), Tactile (ყავისფერი — შესამჩნევი „ბიძგით“), Clicky (ლურჯი — ხმამაღალი დაწკაპუნებით).

მაგალითი: Gateron Red, Cherry MX Brown, Kailh Blue; ოპტიკური და მაგნიტური (Hall Effect) სვიჩები — ახალი ტიპები.

ყიდვისას: თამაშებისთვის ხშირად წითელს (linear) ირჩევენ, აკრეფისთვის — ყავისფერს. ლურჯი სვიჩები ხმაურიანია ღია ოფისისა და ღამის თამაშებისთვის.

Full-size კლავიატურას ციფრების ბლოკი აქვს, TKL (Tenkeyless) მის გარეშეა, 75% და 65% კიდევ უფრო კომპაქტურია, 60%-ს ისრებიც აკლია.

მაგალითი: Logitech G213 (Full-size), HyperX Alloy Origins Core (TKL), Keychron K2 (75%).

ყიდვისას: თუ ციფრებს ხშირად კრეფ (ბუღალტერია), Full-size აირჩიე. თამაშისთვის TKL მაუსს მეტ ადგილს უტოვებს.

კლავიატურა, რომელზეც სვიჩების შეცვლა შესაძლებელია შედუღების გარეშე, უბრალოდ ამოღებით და ჩასმით.

მაგალითი: Keychron და Royal Kludge-ის მრავალი მოდელი hot-swap-ია.

ყიდვისას: კარგია, თუ სვიჩის ტიპში დარწმუნებული არ ხარ ან ერთი ღილაკი გაფუჭდა — მთელი კლავიატურის შეცვლა აღარ დაგჭირდება.

DPI აჩვენებს, რამდენად შორს მიდის კურსორი მაუსის ერთი დუიმით გადაადგილებისას. მაღალი DPI მეტ სიზუსტეს არ ნიშნავს — სენსორის ხარისხია მთავარი.

მაგალითი: Logitech G502 X (HERO 25K სენსორი), Razer DeathAdder V3 (Focus Pro 30K).

ყიდვისას: თამაშებში უმეტესობა 400–1600 DPI-ს იყენებს. 26 000 DPI მარკეტინგია. მაუსი ხელის ზომითა და დაჭერის სტილით აირჩიე.

რამდენჯერ აწვდის მაუსი ან კლავიატურა მონაცემს კომპიუტერს წამში: 1000 Hz სტანდარტია, 4000–8000 Hz — ახალ სათამაშო მოდელებზე. მსუბუქი მაუსი (60 გ-ზე ნაკლები) სწრაფ მოძრაობას ამარტივებს.

მაგალითი: Logitech G Pro X Superlight 2 (დაახლ. 60 გ), Razer Viper V3 Pro (54 გ, 8000 Hz).

ყიდვისას: 8000 Hz პროცესორს ტვირთავს და განსხვავება მხოლოდ ძალიან მაღალი FPS-ისა და Hz-ის მონიტორზე იგრძნობა. უმეტესობისთვის 1000 Hz საკმარისია.

2.4 GHz USB მიმღებით სწრაფი და სტაბილური კავშირია თამაშებისთვის. Bluetooth ნელია, მაგრამ მიმღები არ სჭირდება.

მაგალითი: Logitech LIGHTSPEED, Razer HyperSpeed — 2.4 GHz; ბევრი საოფისე მაუსი მხოლოდ Bluetooth-ია.

ყიდვისას: თამაშისთვის 2.4 GHz რეჟიმი გამოიყენე და მიმღები მაუსთან ახლოს დადე (მაგ. გადამყვანით წინა USB-ში).

3.5 მმ ყურსასმენი ნებისმიერ მოწყობილობას ერგება, USB-ს საკუთარი ხმის ბარათი აქვს. ვირტუალური 7.1 სივრცულ ხმას ახდენს პროგრამულად. ANC გარე ხმაურს ახშობს.

მაგალითი: HyperX Cloud III (3.5 მმ და USB), SteelSeries Arctis Nova 7 (უსადენო), Sony WH-1000XM5 (ANC).

ყიდვისას: კომპიუტერის ყურსასმენი ერთ 3.5 მმ შტეკერზე ხშირად საჭიროებს გამყოფს (ცალკე მიკროფონი და ხმა). სათამაშო ყურსასმენში მიკროფონის ხარისხსაც მიაქციე ყურადღება.

ვებკამერა გარჩევადობითა (720p, 1080p, 4K) და კადრების სიხშირით განსხვავდება. USB მიკროფონი ყურსასმენისაზე ბევრად სუფთა ხმას იძლევა.

მაგალითი: Logitech C920 (1080p), Logitech Brio 4K; HyperX QuadCast S, Fifine K669 (USB მიკროფონი).

ყიდვისას: ვიდეოზარისთვის 1080p საკმარისია — სინათლე უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე გარჩევადობა.

Wi-Fi-ს თაობები: Wi-Fi 5 (802.11ac), Wi-Fi 6 (802.11ax), Wi-Fi 6E (დამატებით 6 GHz დიაპაზონი), Wi-Fi 7 (802.11be, 320 MHz არხები და MLO).

მაგალითი: TP-Link Archer AX55 (Wi-Fi 6), TP-Link Archer BE550 (Wi-Fi 7); ლეპტოპის Intel AX211 (Wi-Fi 6E), Intel BE200 (Wi-Fi 7).

ყიდვისას: ახალი Wi-Fi სტანდარტის სარგებელს მხოლოდ მაშინ მიიღებ, თუ როუტერიც და კომპიუტერიც მას უჭერს მხარს. სახლის უმეტესობისთვის Wi-Fi 6 როუტერი საკმარისია.

2.4 GHz შორს აღწევს და კედლებს უკეთ გადის, მაგრამ ნელი და გადატვირთულია. 5 GHz სწრაფია, მაგრამ მოკლე მანძილზე. 6 GHz ყველაზე სწრაფი და თავისუფალია, მაგრამ ყველაზე ნაკლებ მანძილზე მუშაობს.

მაგალითი: როუტერთან იმავე ოთახში — 5/6 GHz; შორეულ ოთახში — ხშირად 2.4 GHz უფრო სტაბილურია.

ყიდვისას: თამაშისთვის 5 GHz ან კაბელი გამოიყენე. თუ სიგნალი სუსტია, მეშ-სისტემა (Mesh) ჯობია, ვიდრე იაფი რეპიტერი.

რამდენიმე მოწყობილობა, რომლებიც ერთ საერთო Wi-Fi ქსელს ქმნის მთელ სახლში. ტელეფონი და ლეპტოპი ავტომატურად გადადის უახლოეს წერტილზე.

მაგალითი: TP-Link Deco X20, ASUS ZenWiFi.

ყიდვისას: დიდი ბინისთვის ან რამდენიმე სართულიანი სახლისთვის Mesh საუკეთესოა. თუ შესაძლებელია, წერტილები ერთმანეთს კაბელით (Ethernet backhaul) დააკავშირე.

კაბელით კავშირი Wi-Fi-ზე სტაბილურია და დაყოვნება (ping) დაბალი აქვს. ახალ დედაპლატებს ხშირად 2.5 Gbps ქსელის ბარათი აქვს.

მაგალითი: Realtek RTL8125 და Intel I226-V — 2.5 Gbps ქსელის ჩიპები დედაპლატებზე.

ყიდვისას: შეჯიბრებით ონლაინ თამაშებში კაბელი ყოველთვის ჯობია Wi-Fi-ს. 1 Gbps-ზე სწრაფი ინტერნეტისთვის როუტერსაც 2.5 Gbps პორტი უნდა ჰქონდეს.

ქსელის კაბელების კატეგორიები. Cat5e 1 Gbps-ს ატარებს, Cat6 — 1 Gbps-ს და მოკლე მანძილზე 10 Gbps-საც, Cat6A — 10 Gbps-ს 100 მეტრამდე.

მაგალითი: სახლისთვის Cat6 კაბელი საუკეთესო არჩევანია.

ყიდვისას: Cat8 და მსგავსი „სუპერ“ კაბელები სახლში სარგებელს არ იძლევა. მთავარია, კაბელი დაზიანებული არ იყოს და შტეკერი კარგად იყოს დაწნეხილი.

Ping — სიგნალის სერვერამდე და უკან დაბრუნების დრო (ms). Jitter — ping-ის რყევა. Packet loss — დაკარგული პაკეტები. თამაშებში ეს უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სიჩქარე (Mbps).

მაგალითი: ევროპის სერვერებზე საქართველოდან ping ჩვეულებრივ 50–80 ms-ია, პროვაიდერისა და მარშრუტის მიხედვით.

ყიდვისას: თამაშის დროს სახლში დიდი ჩამოტვირთვები (ტორენტი, განახლებები) ping-ს ზრდის. როუტერში QoS ჩართვა ხშირად ეხმარება.

თუ დედაპლატას Wi-Fi არ აქვს, შეიძლება USB ადაპტერი ან PCIe ბარათი დაამატო ანტენებით.

მაგალითი: TP-Link Archer T3U (USB, Wi-Fi 5), TP-Link Archer TX55E (PCIe, Wi-Fi 6 + Bluetooth).

ყიდვისას: PCIe ბარათი ანტენებით USB „ფლეშკაზე“ ბევრად უკეთ იჭერს სიგნალს. დედაპლატის ყიდვისას ზოგჯერ უფრო იაფია ბოლოში „WIFI“ ვერსია აიღო.

FPS — კადრები წამში, რაც მეტია, მით გლუვია თამაში. 1% Low — ყველაზე ცუდი 1% კადრების საშუალო, რომელიც ჭედვას (stutter) აჩვენებს.

მაგალითი: 60 FPS — კომფორტული; 144+ FPS — გლუვი, მაღალსიხშირიანი მონიტორისთვის.

ყიდვისას: ტესტებში მხოლოდ საშუალო FPS-ს ნუ უყურებ: 120 FPS საშუალოთი და 40 FPS 1% Low-თი თამაში იჭედება.

როცა ერთი ნაწილი სხვის შესაძლებლობას ზღუდავს. მაგალითად, სუსტი პროცესორი ძლიერ ვიდეობარათს სრულად ვერ ტვირთავს.

მაგალითი: RTX 5080 ძველ i5-7400-თან — პროცესორი ზღუდავს; RTX 3050 i9-14900K-თან — ვიდეობარათი ზღუდავს.

ყიდვისას: მცირე bottleneck ყოველთვის არსებობს და ნორმალურია. ონლაინ „bottleneck კალკულატორები“ ხშირად არაზუსტია — კონკრეტული წყვილის ტესტებს უყურე.

GHz პროცესორის ტაქტური სიხშირეა, ბირთვი — ცალკე „მუშა“ პროცესორში, ნაკადი (thread) — დავალების ხაზი, რომელსაც ბირთვი ამუშავებს.

მაგალითი: i5-12400F: 6 ბირთვი / 12 ნაკადი, 4.4 GHz-მდე; Ryzen 7 9800X3D: 8 ბირთვი / 16 ნაკადი, 5.2 GHz-მდე.

ყიდვისას: GHz და ბირთვები მხოლოდ ერთი თაობის შიგნით შეადარე. ახალი თაობის 4.4 GHz ძველი თაობის 4.7 GHz-ზე სწრაფია — სწორედ ამიტომაა თაობა მთავარი (იხ. „i3 თუ i7?“).

რამდენ ენერგიას მოიხმარს და რამდენ სითბოს გამოყოფს ნაწილი. ამაზეა დამოკიდებული ქულერი და კვების ბლოკი.

მაგალითი: Ryzen 5 7600 — 65 W TDP; RTX 5070 — 250 W.

ყიდვისას: მწარმოებლები TDP-ს სხვადასხვანაირად ითვლიან. რეალური მოხმარება მიმოხილვებში ნახე.

ჩიპის დამზადების ტექნოლოგიის თაობა. უფრო თანამედროვე პროცესი ჩვეულებრივ ნაკლებ ენერგიას და მეტ სიჩქარეს ნიშნავს.

მაგალითი: Intel 7 (12–14 თაობა), TSMC N4P (Ryzen 9000-ის ბირთვები), TSMC 4N (RTX 50).

ყიდვისას: სახელები (7 nm, Intel 7, 4N) დღეს მეტწილად მარკეტინგულია და სხვადასხვა მწარმოებელთან პირდაპირ არ შეედრება ერთმანეთს. ყიდვისას ტესტების შედეგებს ენდე.

ნაწილის სიხშირის აწევა ქარხნულ მაჩვენებელზე მაღლა. ზრდის სიჩქარეს, მაგრამ მოხმარებასა და სიცხესაც.

მაგალითი: Intel K პროცესორი Z ჩიპსეტზე; Ryzen — B/X ჩიპსეტზე; ვიდეობარათი — MSI Afterburner-ით.

ყიდვისას: თანამედროვე ნაწილები უკვე თავად მუშაობს ზღვართან ახლოს, ამიტომ OC მცირე სარგებელს იძლევა. Ryzen-ისთვის PBO და Curve Optimizer უფრო მარტივი გზაა.

ძაბვის შემცირება სიჩქარის შენარჩუნებით. შედეგი: ნაკლები სიცხე, ხმაური და მოხმარება.

მაგალითი: ვიდეობარათის undervolt MSI Afterburner-ით; Ryzen-ზე Curve Optimizer.

ყიდვისას: ლეპტოპებისა და ცხელი ვიდეობარათებისთვის undervolt ხშირად OC-ზე სასარგებლოა. ცვლილების შემდეგ სტაბილურობა ტესტით შეამოწმე.

მზა (prebuilt) კომპიუტერი გაწყობილი და შემოწმებულია. ცალკე ნაწილებით აწყობისას თავად ირჩევ ყველა კომპონენტს.

მაგალითი: მზა სათამაშო კომპიუტერი RTX 5060-ით ან ნაწილების ცალკე შერჩევა.

ყიდვისას: მზა კომპიუტერის ყიდვისას მხოლოდ პროცესორსა და ვიდეობარათს ნუ უყურებ: დედაპლატა, კვების ბლოკი, მეხსიერების რაოდენობა (2 მოდული) და დისკიც გადაამოწმე.

BOX — ყუთში, ქარხნული შეფუთვით (ზოგჯერ ქულერით). TRAY / OEM — ყუთის გარეშე, ჩვეულებრივ უფრო იაფად.

მაგალითი: i5-12400F BOX (Laminar ქულერით) და i5-12400F TRAY (ქულერის გარეშე).

ყიდვისას: BOX ვერსიას ხშირად უფრო გრძელი მწარმოებლის გარანტია აქვს. TRAY-ის ყიდვისას გარანტიის პირობები გადაამოწმე.